Seküler Devlet ve Tarikat-Vakıf-Ticaret İlişkisi – VI

Önceki yazıya buradan

Osmanlı devleti neredeyse 200 yıl süren Tasavvufi İslam ve Türk Ahi geleneğini devam ettirmiştir. Ahi geleneği ile hareket eden devlet adamları türk müslüman anlayışını islami kültürü ile birleştirmiştir. Artık bununda adını koyalım bu Türk İslam geleneği yani Anadolu Aleviliği’dir.

Aleviliğin ülkemizde çeşitleri olduğu için derinlerine hiç girmeyeceğim. Fakat anlattığım Anadolu Aleviliği bu düstur üzerine inşa edilmiştir. Ne demiştik?; Fatih Sultan Mehmed gelene kadar bu böyle gitmiştir. Peki ne yapmıştır Fatih Sultan Mehmed?

Osmanlı tarih yazılarımızda ki Fatih bölümünde bunun ile ilgili bilgi vermiştik aslında. Babasının da veziri olan Osmanlı Tarihi’ndeki en kuvvetli ve zengin adam olan Ahi Çandarlı Halil Paşa İstanbul fethinden sonra hemen tutuklatıldı peşinden hapse atılıp öldürüldü. Ayrıntılarını orada yazdım. Bunun ana sebebi Türk Müslüman olan Çandarlı Halil Paşa’nın tahtın varisliğine karşı çok kuvvetlenmesiydi. Devleti o idare ediyor, her atamayı o yapıyor, mal varlığıyla dudak uçuklatıyordu. Bundan çok korkan Fatih Sultan Mehmed (geçmiş yazılarımızda anlattığımız türk-müslüman bir ailenin tahtı ele geçirebilmesi Avrupa’daki gibi) hem bahane ile Çandarlı Halil Paşa’yı öldürtmüş hemde devşirme sistemini getirerek çok kuvvetlenen Ahi teşkilatını çökertmiştir. Peki ama nasıl çökertmiştir?

Küçük yaşlarda alınan devşirmeler etraftan toplanıp sarayda eğitildikten sonra yavaş yavaş devlet kademelerinde bulunan Ahi-Türk çalışanların yerlerine atanmaya başlamıştır. Türk müslümanlığından gelen daha doğrusu Anadolu Alevi inancına sahip olanlar devlet kademelerinden el etek çektirilerek kadrolar devşirmelere bırakılmaya başlanmıştır. Bunun en büyük sebebi türk-müslüman bir ailenin tahtı ele geçirmemesini sağlamaktır. Bu anlayış o kadar ileri boyuttadır ki ticaret ve kolay para kazandıran işlerde bile Ermeni veya Yahudi tüccarlar avantajlı konuma getirilerek burada bile nefes almalarına izin verilmemiştir.

alevi-dervisleri-638x359.jpg

Yani Osmanlı Devleti Türk-Tasavuufi geleneğine sahip olan Türk Alevilere demiştirki “gidin kardeşim tarımla uğraşın çobanlık yapın veya asker olun savaşın fazla devlet erkanına girmeyin”. İşte zamanla gittikçe zayıflayan ve temizlenen kadrolar ile tahtını tehlikeden koruyan Osmanlı Hanedanlığı farklı bir tehlikenin odağında yaşamaya başlamıştır.

Osmanlı İmparatorluğu’nun başlangıcı Türk-Alevi kökenli olup daha sonradan Türklüğü dışlamış ve bu geleneği bırakarak mezhepçi sünni müslüman akımını tercih etmiştir. Günümüz hala bu uzantıların ceremesini çekmektedir. Bu sebeple ülkemizin yobaz kesimi kulaktan duyduğu şeylerle Alevi denilince irkilir ve iftiraları anlatır. Burada asıl hedef Türk geleneğidir, yaşantısıdır, ahlakıdır, hayat tarzıdır…

“Ben Sultan Beyazıt oğlu Sultan Selim, sen ki ey eşek Türk…”

Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Savaşında karşılaşacağı Şah İsmail’e yazmalarından bir cümle

Toplum geleneksel Ahi teşkilatını zamanla kaybedecek, ticari yaşamı ele geçiren yabancı devşirme kişiler piyasayı kontrol edecektir. Vurgunculuk, bozulan Tımarlı sistemi, rüşvet ve adam kayırma baş gösterecek kısacası ekonomik düzen ve en önemlisi toplumun ahlaki seviyesi düşecektir. Dağlardan arada şehre inen Türkler aşağılanacak, hor görülecek ve toplumdan dışlanacaktır. Sanıldığının aksine Osmanlı vatandaşı kendisini Türk olarak tanımlamaktan kaçınacaktır. Devlet-i Aliyye mensubuyum diyerek Türk’leri dışlayacaktır hor görecektir. Bunlar ilgili bir çok yazı, görüş, yazma, konuşma, hikaye vs. bulunmaktadır. (Örnek olsun diye yukarıya Yavuz Sultan Selim’in Şah İsmail ile girdiği savaştan önce yazdığı mektuptan bir kısım koydum ama çok var koymuyorum).

isid-el-kaide-ve-boko-haramin-osmanlidaki-ornegi-kadizadeliler_1163425_720_400

Orta çağ devletleri içinde kurulan mükemmel sistematik yapı ve Türk-Alevi tarikat ahlakı sayesinde uzun müddet ayakta kalabilen Osmanlı Devleti zaman sonra terk ettiği tasavvufi türk tarikatlarının yerlerine farklı tarikatları geçirmeye başlayacaktır. Bu tarikatlar geçmişteki “ne olursan ol gel” düsturundan ziyade “benim gibi namaz kılacaksın kılmazsan sen kafirsin” düşüncesiyle hareket eden arap tarikat ekolunü sistemimizin içine sokacaktır. Bunun ile iligli de bir Tarikat doğuşu yazısı yazmıştım okuyun mutlaka.

“Fakilerden bir zengin, güzel bir delikanlıya cinsi münasebette bulunurken, ikrahla yüzünü buruşturarak sesleniyor; Topla şu ipek uçkurunu, haram şey değmesin mübarek vücuduma.”

Mevlanadan Sonra Mevlevilik – Abdülbaki Gölpınarlı

Tarikatlar ile iligli yazdığım yazıya örnek olması bakımından yukarıda artık sapkınlıklarını anlattığımız Kadızadeler ve peşi sıra gelen tarikat düşüncesinin dayandıkları gelenek ne yazık ki İmam Gazali felsefesi olmuştur.

İslam dünyasındaki bu gerileme İmam Gazali’nin genel düşünce ve geliştirdiği hayat felesefesi sebebiyle olduğu kabul edilmektedir. Ben İmam Gazali’yi direk suçlamamakla beraber İslam biliminin kendisinden sonra gerilemesinin baş aktörlerden bir tanesi olduğunu düşünüyorum.

Şimdi devam etmeden evvel İslam dünyasında kısa bir felsefi gelişim turuna çıkalım arkadaşlar. Onuda bir sonraki yazımızda anlatalım. Uzun ve dallı budaklı gidiyor biliyorum lakin bunları bilerek Vakıf sistemine gelir isek daha sağlıklı yorumlamada bulunabileceğiz. Yani Vakıf-Ticaret-Siyaset ilişkileri toplumun ahlaki bozulması, İslam coğrafyasının bilimi reddetmesi peşi sıra gelen bir oluşumdur. Anlatacağız acele etmeyin..

Hoşçakalın..

Sonraki yazıya buradan

Tarikatlar ve Durumları

Önceki yazı için buradan

Bir arkadaşımın sorusunu buradan cevaplayalım. Bana “Günümüz tarikatlarının nasıl zengin olduğunu ve nasıl siyasete etki ettiğini” sormuştu. Siyaset Osmanlı devletinde din adamları ile ilişki içerisindeydi tabii ki. Fakat bu din adamlarının yargı ve fetva alanlarının çokta ötesine gitmezdi. Yani din adamına, filozofa ve düşünüre saygı gösterilir onlara bir şey yapmaktan tepki dolayısıyla çekinilirdi. Elbette siyasi yönetimin “dini kullanması” veyahutta “din adamlarını kullanarak halka yanlış şeylerin empozesi” işte bahsettiğimiz bu yıllarda başlamıştır. IV.Murad zaten dönem dönem kullanıla “siyasi din” sahnesini tam anlamıyla ele geçirmiş, tarikatları ve başındaki din alimlerini tehdit veya rüşvet ile satın almış, bunları kullanarak halkı istediği gibi yönlendirmiştir.

Yani dinin bir kişinin yönetim tekeline girerek kullanılması tarihte gösterdiği gibi “din” anlayışının yıpranmasına ve gelecekte daha fazla zarar görülmesine yol açtığı söylenebilir. IV.Murad tehdit/makam veya rüşvet ile satın aldığı tarikat liderlerini, rüşvet ağlarıyla her bölgesine girilmiş olan Osmanlı Devlet sistemini düzeltmek için kullanmıştır (bir nevi doğru yönde diyebiliriz). Fakat söylediğimiz gibi dürüst ve devlet için çalışan bu padişah gittiğinde ise yerine geçen kötü niyetli yönetici/padişah veya devlet adamları ele geçirilen ve kullanılmaya müsait olan bu dini siyasi yapıyı çıkarları ve rüşvet mekanizmalarını kendi güç merkezleri için kullanmaya başlamışlardır. Zaman ile dini yapı bozulmaya başlamış, halkın din adamlarına güveni sarsılmış, adalet mekanizmasında bulunan bu adamların adaletsizlikleri içten içe devletin daha fazla (ahlaki olarak) çökmesine vesile olmuştur. Sonunda haliyle devlet dönülmez bir yola girerek çökmüştür.

Image processed by CodeCarvings Piczard ### FREE Community Edition ### on 2014-06-28 16:37:44Z | http://piczard.com | http://codecarvings.com*D†è©qMŠ

Bu sebeple dinin siyasi olarak kullanımı her ne olursa olsun çok tehlikelidir ve uzak durulması gerekmektedir. Tarikatlar bu sistem içerisinde aslında yapmaları gereken halk içerisindeki dini yapıyı kuvvetlendirmekten ziyade, kendi içerisinde hiyerarşik bir rüşvet ağı bulunan ve kontrolsüz zenginleşen, güvensiz yapılara dönüşmüşlerdir. Günümüz tarikatları için “ulan adamların her yerde kolu var nereden geliyor bu paranın kaynağı arkadaş?” sorunuzun temel cevabı işte budur. Vakıf şeklinde işleyen ve hırsızlık paralarının aklandığı yerlere dönüşen bu siyasi nüfuza etki eden tarikat yapıları “parayı bastırana” kaydığı için sadece iç çatışmalarda güç kullanımı için değil, dış güçlerce devletin yıpratılmasında da kullanılır olmuştur.

AKP hükümetinin cemaatler ile yürüyüp, yargının içine afedersiniz sçıp sıvayıp sonrada “yahu biz kandırılmışız falan” demelerinin aslında yine cevabı budur ve bu “kandırılmışız eheeheh” cevabı bir iki şey bilen kişileri tatmin etmemektedir. Yine hükümet kendi doğruları için yargıya müdahale etmekte, kendi kadro yapılarını oluşturmakta ve bunda da kendini haklı görmektedir.

Kendi çıkarları veya doğruları için sesini çıkartmayan kişilerce kadrolaştırılan yargı mensupları veya hangi mensup ise artık ileride güvendiğiniz hükümet düştüğü zaman ele geçirilen yeni hükümet tarafından kullanılacaktır. Kullanılan bu mensuplar hiç merak etmeyin seslerini çıkartmayacaklar ve işlerine kim güçlü ise onun yanında yer alarak devam edeceklerdir. Bu yapıyı oluşturmak ve bunu haklı göstermek belki şimdi yüzünüzde bir gülümseme yaratabilir fakat ilerde çok acısını çekeceksiniz gerçi hepimiz çekeceğiz benden söylemesi. Uzun girişten sonra konumuza dönelim;

Tarikatlar ve Durumları

1) Aslında yazmayayım yeri değil falan ama, madem tarihe komple zaferler ve ayak oyunları dahil olarak bakıyoruz toplum içinde artık iyice şekillenen ve devlete yön vermeye başlayan tarikatları da atlamayalım zamanı gelmişken çünkü IV.Murad’ı da geçtik artık.

2) XV.y.y. ortalarından itibaren tarikatlık Osmanlıda hızla yayılmaya başlıyor. Şu, bu diye tabiki anlatmayacağım. Tarikatları dönemin padişahları dini destek olarak kullanmaya başlıyorlar işlerini halletmek için, ki bu genelde kötü gidişatta destek olarak kullanılıyor. Hatırlarsanız benzeri çok uzun yıllar Hristiyanlarda yapıldı çok yazdım. Onlar 1650’lerde 30 yıl savaşları dediğimiz savaşları yapıyorlar şu anda. Protestanlık/katoliklik savaşları ve iç savaş niteliğinde  çok kanlı savaşlar. Avrupada baskıcı katolik kilisesine karşı artık dine yeni bir bakış açısı getirmenin savaşı verilirken, Osmanlıda gidişatın kötüleşmeye başlamasıyla din bir yönetimsel araç olarak giderek daha çok kullanılmaya başlanıyor.

jean1

3) XVII. y.y. da ise ilmi tasavvuf tartışmaları artık had safhaya ulaşıyor. Bir tanesi, Kadı-zadeliler sıyrılıyor ve devlet işlerine karışmaya başlıyorlar. Kadı-zadeliler veya Fakılar denilen bu cahil, riyakar insanlar diğer tekkeleri ölümle tehdit etmeye başlıyorlar. Kadızade Mehmed Efendi ile başlayan 1582’de furya onun 1631’de Ayasofya’ya vaiz olmasıyla tavan yapıyor

4) Bu tarihte IV.Murad’a yakın durmuş, padişahta kendi çıkarları doğrultusunda bunlara destek vermiştir. Bilgili bir alim olan Sivasi efendi ile çatışmıştır. Kadıların çok garip tehlikeli fikirleri vardı. Bazılarını günümüzdeki tarikatlarda görmekteyiz veya sizde duymuşsunuzdur. Örnek vermek gerekirse;

* Müsbet ilimlerin ve Matematiğin öğrenimi haramdır
*Hızır peygamber ölmüştür
*Ezanın güzel sözle ve bu şekilde okunması kafirliktir
*Sema yapmak günahtır
*Sigara, kahve vs. haramdır (IV.Murad yasakladığı için demiştir)
*Hz.Peygamberin annesi ve babası imansız ölmüştür
*Firavun iman etmedi
*Hz.Hüseyin’i öldüren Yazid’e lanet edilmez
*Kabirler ziyaret edilmez
*Liderlerin eli, eteği öpülür, sürüllür ve selamlanır
*Hayırlı birşey ise rüşvet alınabilir

5) Tabi bunlara Sivasi efendi karşı çıkmıştır. Zaman geçtikçe Kadızadeler kuvvetlenmiştir. Saray tarafında örgütlenmiş, devlet işlerinde kullanmak üzere fermanlar vermeye, atamalarda rüşvet almaya başlamışlardır. Köprülü vezirliğinden 2 ay sonra cuma namazında müezzinler ezan okurken onlara saldırmışlardır. Tekbir getirip, sultan Mehmed camisinde toplanıp tekkeleri basmış, kendilerinden olmayanları dövmüşlerdir. Cahil halkta bunlara inanmaya başlamış, iyice mal olmuştu. Diğer tarikatlarsa korkup kenara çekilmişler ve sessizleşmişlerdi.

tarikat-kutuphane

6) Bu saçma sapan şeylere örnek olarak şu anıyı anlatalım. Yine bir vaazda, peygamber zamanından sonra çıkarılanların haram olduğunu, yapanların kafir olduğunu {günümüzde de bunu düşünenler vardır} anlatan hocaya birisi “peygamber zamanında çakşır ve don yoktu, şu halde sizlere göre bunları giymekte günahtır, onlarıda kaldırırmısınız?” diye sormuş. Vaizde “evet ederiz, izar ve peştamal kuşansınlar” diye cevap vermiş. Adam yine sormuş “peygamber zamanında kaşık yoktu, kaşık kullanmakta biattır onu ne yaparsınız?” diye sorunca vaizde “taamı elleriyle yesinler, ellerinize bulaşmakta ne lazım gelir?” deyince, soruyu soran adam kızıp “efendiler, halkı alemi soyup götü çıplak çöl arabı kıyafetine sokmak istersiniz” deyip alay etmiş. Diğer biriside “kaşıklar yasak olunca kaşıkçı esnaf ne yapsın?” demiş, vaizde “misvak ve tesbih satıp onunla geçinsinler” demiş.

7) Bunların dışında bıyık uzatmak, şarkı/türkü söylemek, şiir okumak vs. günah, yapanlarda kafir ilan edilimiş. Yine kadına annesi kardeşide olsa dokunmak haram ilan edilmiş. Bir sürü şey işte günümüzde de bazılarına rastlıyoruz hala. Halkın çoğu bu adamlara inanırmış. Genelde 400 yıl geçmesine rağmen bu tip şeylere inananların etrafta olması çok ilginçtir. Neyse yeter bu kadar devam ederiz tarihten yine

Sonraki yazı için buradan