Germinal

20150125_144329

Artık denk geldi herhalde geçtiğimiz dönemde yaşadığımız maden kazasıyla beraber Emile ZOLA’nın Germinal kitabı. Romanı yine eskiden okumuştum tekrar kafa rahatlatma adına geri dönüş yaptığımdan okuyorum. Açıkçası zaten pek hatırlamadığımı fark ettim 🙂

Kitap 1985 yılında Fransa’da çalışan maden işçilerinin yaşantılarını, hayat standartlarını, çektikleri eziyeti, Fransa burjuvasının hafif gözler önüne serilmesini vs. anlatıyor. Roman kahramanımız daha önceki işinde usta başına kafa atan Etienne isimli genç bir eleman. İş ararken madenlerde şans eseri çalışmaya başlıyor. Orada bir kızdan hoşlanıyor, onların yaşantılarını görüyor. Fakirliklerine acıyor falan işte. Yine bu alt seviyede yani karın tokluğuna hayvan gibi çalışan insanların yaşantılarını anlatıyor ayrıntılarıyla. İyi bir gözlemci olan yazar alt seviye insanların ahlaki olarak daha serbest yaşadıklarını daha doğrusu açlığın ahlakı bastırdığını da güzelce anlatmış kitapta.

20150125_143805

Yaşam standartları çok düştüğü için yemek yiyebilmek için para karşılığı fuhuş yapanlar, yine mal karşılığı dükkan sahibiyle yatanlar, 12-13 yaşlarında henüz adet göremeden daha iyi hayat ayağına kandırılıp bekaretini kaybeden ve gebe kalan kız çocukları vs. örneklemeler ile mevcut. Çok fakir oldukları ve karınları doymadığı halde çok çocuk yapıyorlar yine. Daha doğrusu kurulan zengin sınıf hakimiyetinin proleteryasını temsil ediyorlar. Yani; az para kazanıp, çok çalışan ve çok çocuk yapan cahil kitle bir nevi..

Kitapta burjuva hayatından da hafif de olsa bahsetmiş. Açlık, ısınma vb. dertleri olmayan ve genelde çalışmayan bu soylu insan grubunun dertleri çok daha farklı elbette. Karşılıklı tezatlıklar ve yaşam biçimleri etkileyici bir şekilde ortaya konmuş diyebiliriz.

Fakat yazar öyle zengin burnu havada burjuvanın karşısına ezilen emekçiyi koyup duygu sömürüsünü dayamamış. Tam tersine az paraya hayvan gibi çalışan alt sınıf ile beraber, karından kesintiye uğramak istemeyen veyahutta ayakta kalmaya çalışan soylu sınıfını da karşılıklı anlatmış.

Etienne yaklaşık bir yıl madende eşek gibi çalışıp orada tanıştı bir makinecinin da yardımıyla kitaplar okudukça emek/sermaye adaletsizliğine odaklanıyor. Başkaldırının hakkını, insan gibi yaşamı ve adaletin savaşının verilmesi gerektiğini düşlüyor. Bunun için adımlar atmaya fırsat kollarken 1800’lerin sonralarında dünyayı sarsan kriz dolayısıyla ekonomik buhrana şahit oluyor. Buhran sebebiyle işçilerin maaşlarını kesen şirkete karşı madencileri örgütleyip genel greve çıkılmasını sağlıyor.

20150125_143919

Yukarıdaki sayfaları okuyun. Ömrü boyunca madende sadece kendisi değil, babası, dedesi, onun babası ve onun dedesi çalışmış… hatta hepsi ölmüş veya sakat kalmış bir maden işçisinin sözleri. Hayatında bir kez olsun görmediği patronları için 50 yıl çalışmış, akciğerleri iflas etmiş, bacakları romatizmadan tutmayan, aldığı ücret ile ancak o ay geçinebilen bir işçi işte. Hayatında muhtemelen ömrü boyunca para kazandırdığı adamı göremeyecek olan bir işçi ve hayatında muhtemelen ömrü boyunca kendisine para kazandıranı göremeyecek olan bir iş veren garip değil mi? Şimdi okumayanlara anlatmayalım diyeceğim ama neyse kitap boyunca madencilerin adım adım hak adalet arayışlarının nasıl açlık ile beraber cinnet mertebesine ve çılgınlığa kayışını göreceğiz. Aralarından bazıları madene “ne yapalım çoluğum çocuğum aç mı kalsın?” diyerek girmeye çalışınca onları tartaklayıp kovuyorlar. İçlerinden şirket tarafından satın alınanlar madencilerin direncini kırmaya çalışıyorlar vs. Merak ettiyseniz uzun mücadeleler ve ölümleri getirecek direnişin devamını okuyuverin bir zahmet artık…

Elbette çocuk işçileri de anlatıyor. Madene henüz 8-9 yaşlarında girip çalışmaya başlayan, az yemek yiyen ve bu sebeple gelişimini tamamlayamayan çocuklardan da bol bol bahsetmekte. Günümüzde hala bu işçilik devam etmek ile beraber gelişmiş ülkelerde elbette söz konusu bile olamaz. Bizde var mı peki? Sizce yok mu? Bu konu ile ilgili bir yazı planlıyorum aslında çünkü Afrika’daki pırlanta sektörü bu köle madencilerden beslenmekte. Hani sevgilinizin, karınızın falan çok sevdiği şarkısı falan da olan pırlantalar için kim bilir kaç Afrikalı çocuk o madenlerde ölüyor veya eziyet görüyor. Sözü başka bir yazıya bırakıyorum.

Gelelim ne anlatılmak istendiğinde. Malum okumadığımız gibi ne yazık ki ne anlatılmak istendiğini de anlatmamızı istiyorlar artık anasını satayım. Şimdi Avrupa’daki ilk büyük çaplı halk ayaklanması olan 1789 Fransa devrimi, ilk önce Fransa toplumunu daha sonra sırayla bütün Avrupa’yı ve dünyayı sarsmıştır. Soylu sömürücülüğüne ve bunu kullanan kiliseye karşı ateş püsküren halk hareketi önüne geleni parçalayarak ilerlemiş, artık kuru yaş kim gelirse giyotinde kafaları alıvermiştir. Kaçabilen Fransız soyluları yan krallıklara sığınmışlardır falan.. Ortaya çıkartılan Fransız milliyetçiliği ekseninde demokratik cumhuriyet yapısı diğer ülkelerde de ayaklanmalara ve iç/dış savaşlara yön vermiştir. Çok girmeyelim o konulara şimdi sonradan o devrim sonucu oluşan cumhuriyet yıkılmış, tekrar krallık kurulmuş cart curt işte. Sonradan 1850’lerde yine halk ayaklanmaları sonucu Avrupa da birçok kral tahtı bırakıyor. Efendim “yani nedir ne anlatıyorsun sen?” diyorsanız şunu demek istiyorum “Öyle hadi demokrasiyi getireyim hoop demokrat olalım toplum olarak” olmuyor hacı zaten hiç bir ülkede olmamış. Hani “ezildik biz yasakladılar” diyenlere söylüyorum. Yasaklarlar, sustururlar, okutmazlar, konuşturmazlar, döverler veya öldürürler. Bunlar patronların götünü koruyan asker veya polis de olabilir, onların güdümünde alıklaşan ve algısal kör kitleler de olabilir.

Emin olduğumuz bir şey var; Acı olmadan, zafer kazanamazsınız! Bu halk hareketi dediğimiz adaletsizliğe, fırsat eşitliğine, açlığa, hukuka kavuşmak adına yapılan eylemler bütününü temsil etmektedir. Eylemi yaparak, ölerek, protestolar ile de hemen kazanamazsınız bunları. Demokratik hukuk devleti olmak çok sancılı bir süreçtir. Pes etmeden istemeye devam edilmeli ve peşi bırakılmamalıdır bunu unutmayın…

Ve kitap 1885’te işte eşek gibi çalışan dediğimiz işçilerin direnişinin kaçınılmaz olduğunu da anlatıyor birazcık. 1850’lerde 13 saat çalışmaya karşı başkaldıranların kazandığı günde 11 saat çalışmanın da fazla olması belki ya da kazanılan paranın yine yetmemesi yada başka bir şey anasını satayım halk dayı bu etkileniyor işte. Bu kitleleri belki bir grevin kazanılamaması yada hareketin bastırılması ümitsizliğe düşürse de pes ettirmiyor. Tam tersine ilk ateşi yakıyor toplumda veya o kesimde. Korlaşıyor yavaş yavaş bu unutulmasın. Ettien’in maden işçilerinde ateşlediği o duygu. Germinal (yani tohumdur anlamı) kitabın adının manası. Yavaşça filizlenecek bir adalet arayışı, bir eğitim filizlenmesi, birikim ve bilginin ürünlerini temsil etmekte..

Bakın avukat Selçuk KOZAĞAÇLI Soma faciasından sonra olayı anlatıyor bir muhabbet ortamında;

İyide kim harekete geçecek arkadaşım? Benim geçecek halim yok. Alt tabakası kimse ülkenin onun harekete geçmesi gerekiyor bu eylemler için. Kıçını kaşıyarak “yaw mazotta çok pahalı emmi” diyen tarım işçisi, “bize maske vermiyorlar can güvenliğimiz yok” diyen maden işçisi, “sigortamız yok köle gibi çalıştıriler” diyen inşaat işçisi harekete geçecek ülkemizde. Sonra dayağı yemiş avukat bey 🙂

Ama bakıyorum arkadaşlarının öldüğü maden için açılan davada adamlar gidip ifade değiştiriyorlar! Bir çok sektörde olduğu gibi özellikle madendeki ölümler için yapılabilecek bir çok şeye karşı haklarını aramaları gerekiyor. Ama yok arkadaş ne yapabiliriz? Bu düzenlemeler ancak alt seviye çalışanların bilinçlenerek arayacakları haklar olabilir.

Ben İş Güvenliği Uzmanı olarak işçiye “kask takın yoksa kafanıza bir şey olur delinir” diyorum adam “delinsin ya sıcakta takılmıyor” diyor. Anlatıyoruz anlatıyoruz anlatıyoruz ancak. Konuşuyoruz yazıyoruz ne yapayım? Gidip fabrikatör gibi yaşayamazsınız elbette ama daha iyisini alabilirsiniz ülkemizde bunu da görüyorum. Milli hasıladan pay alanların oranı belli zaten. Neyse efendim dağıtmadan yine kitabımız bu işte. Varsa maden işçisi tanıdığınız verin okusun. Haaa anlamaz muhtemelen buranın linkini verin okusun bari.

Birde “küresel para babaları, faizciler, sömürgeciler” diyen ve taşeron işçiliğine ses çıkartmayan çok değerli hükümet mensuplarımıza da buradan selamlarımı gönderiyorum. Kimin hangi tarafta olduğunu biz biliyoruz hacı rahat olun..

Sinirli Miyim Hayır Normal Hacı!

Uzun zamandır siyasi olarak yazı yazmak istemedim. Çünkü yazdığınızın nereye ve kime hitap ettiği önemli ve en önemlisi karşılık bulamıyorsunuz. Soruyorsunuz cevap veren arkadaşınız yok. İnsanların bazı yönlerden hani eskilerin deyimiyle ar damarı çatlamış artık. Utanma ve doğru olmayan bir şeyin gözünüzün içine sokulduğu halde bunu görmemekte ısrar etme ve bağnazlık, düşüncesizlik her şeyden öte yüzsüzlük yok artık dedirtiyor.

Eski siyasi liderlerimizin benzer olaylara maruz kaldığı, benzer rüşvet davalarından dolayı cezai işlemlere maruz kaldığı olmuştur. Bakın Adnan Menderes’e mesela koyun yanına Bülent Ecevit’i ve yanı başında Necmettin Erbakan’ı. Hani bazı komik açıklamaları olsa bile Süleyman Demirel’i falan bir nizam vardır. Sözlerin ve beyefendi tabiri ile siyasi ağızın adabına sahiptirler. Süleyman Demirel gazetecilerin yeğeninin yolsuzlukları ile ilgili sordukları sorulardan bunaldığında “vermişsek biz vermişizdir, vermemişsek biz vermemişizdir” deyip oturumu kapattığı an bile sıkıştığında utanmayı ve kalkmayı seçmiştir.

Bizim siyasetçiler yüzsüzlükte tavanda onu biliyoruz yani gidip “suyu zamanında şehre veremedim” diyerek intihar eden Japon bakan olmalarını da istemiyoruz. Ama arkadaşım biraz utanma olur, biraz haya olur insanda ayıp nedir birazcık sadece ben başka bir şey demiyorum.

Cumhurbaşkanlığı Sarayı

Şimdi koskoca bir cumhurbaşkanlığı sarayı yapıldı biliyorsunuz. Mahkeme durdurmuştu falan sallamadan devam ettiler bitirdiler. Ya hadi tamam “devleti itibar” falan diyelim yeni yapı yapılabilir. Bunlar devletin konuk ağırlama göstergesidir kabul etmek lazım. Ama bu nedir beyler? Burası Kuveyt mi? Bizim ülkemiz zenginlikler içerisinde bir yer midir ki bu denli ağır masrafları olan bir saray inşa ediliyor? Kaça inşa edilmiş yapı? Cumhurbaşkanı ve bazı kişiler 500 milyon dolara yapıldığını belirtiyorlar…

Peki öyle mi gerçekten? Ankara mimarlar odası “biz hesabını yaptık bundan fazla tutar hocam belki 2 milyar dolar yani dört katıdır” dedi. Diyelim ki iftira attı mimarlar odası veya yanlış hesapladı veya şerefsizlerin ülkede gündem değiştirmeye çalışanların bayrağı tutanları bu odanın içinde. Ama adamlar resmi yazı ile “ya şu yapıyı kaça yaptınız hafız? Faturalarını ihalelerini falan söyleyiverin hele” diye Toki’ye başvuruyorlar. Toki’nin bu iftiralara karşı cevabı net ve açık olamalıdır ki insanların gönülleri rahat etsin, şüphe duymasınlar. Ve Toki ister inanın ister inanmayın şu cevabı veriyor;

“Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler başlıklı madde 17 ‘Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu kanun kapsamı dışındadır.’ Hükmü gereğince, idaremiz tarafından bilgi verilmesi uygun görülmemiştir”

Ya arkadaşım fiyatının 500 milyon dolar olduğu zaten açıklanmadı mı? Resmi olarak yine açıklayın işte fiyatı bu ise. Neden açıklamıyorsunuz? Bana göre demek ki maliyeti bu değil kesin olarak.

Lan hadi sarayı boş verin yapılan yolsuzluklar ve rüşvetler ile ilgili ne diyelim? Ben yargıda neticelenmeden birisi hakkında ifitiraya varacak şekilde konuşmanın doğru olmadığını düşünüyorum ama ya arkadaş adamların kendisi yalan söylüyor on kere yüz kere.

Zafer Çağlayan (Saat Mağduru)

 Zafer Çağlayan’a sözde bu yolsuzluk davaları sırasında bir saat hediye ediliyor. Saati bir çok bakan ve milletvekiline rüşvet vermekle itham edilen Rıza Zarrab’ın aldığı iddia edildi. Bunlar doğrumu bir sürü delil var biliyorsunuz konuşma kayıtları, hediyeler ohooo bir sürü. Hükümet 10 yıl evvel askerler yazarlar içeri alınırken “efendim yargıya karışılmaz, karışılır ise hukuk devleti olmayız” deyip soruşturma kendisine dönünce “yargı içerisinde yapılanma var” demiş ve zaten güvenilirliğini kaybetmişti. Hadi savcıları hakimleri falan değiştirdiler neler oldu falan genel seçimde yine kazandılar.

Bunlar olabilir ama yalan söylüyorlar arkadaşlarım bu neden görülmüyor. Yahu bu birşeylerden birşeyler çıkartmak değil. Aha yukarıdaki olay işte. Zafer Çağlayan 2014 yılı Mart ayının 13.de Mersin’de bakın ne demiş;

“Eğer bir saat hediye almışsam ve saat aldığımı, saat verildiğini kim söylüyorsa namerttir, edepsizdir, ahlaksızdır. Kalkmışlar partimize etiket yapıştırmaya çalışıyorlar. Yolsuzluktan bahsediyorlar. Bu kardeşiniz 11 sene öncesinde 27 yıl sanayicilik yapmış bir kardeşiniz… Yolsuzluğun olduğu dönemleri en iyi bilen, gözlemleyen bir kardeşiniz. Biz yolsuzluk yapsak, bu hükümetle Akdeniz Oyunları, hastaneler yapılabilir miydi? Şimdi buradan diyorum ki Kılıçdaroğlu, sen kalkıyorsun, sana verilen illegal dinlemelerle, sana verilen yalan yanlış bilgilerle, sen kalkıp diyorsun ki ‘Rüşvet aldılar’. Buradan sizin huzurunuzda, basının önünde söylüyorum; ‘Eğer Zafer Çağlayan, bir tek delikli kuruşu… Rüşvet veren de, alan da, aldı diyen de namerttir, edepsizdir, vicdansızdır. Buradan Kılıçdaroğlu gerekli cevabı aldı mı dersiniz? Ben size bir şey söyleyeyim mi zannetmiyorum.”

Mersin Mitingi

İşte “biz lafa değil icraata bakarız” pankartları eşliğinde Zafer Çağlayan aldığı hediye saatle ilgili olarak “ne saati arkadaşım saat maat yok ben bilmiyorum böyle bir şeyi” diyerek eklemiş “Eğer bir saat hediye almışsam ve saat aldığımı, saat verildiğini kim söylüyorsa namerttir, edepsizdir, ahlaksızdır. Kalkmışlar partimize etiket yapıştırmaya çalışıyorlar. Yolsuzluktan bahsediyorlar…” 

Peşinden mecliste fatura sallayarak “ben aldım arkadaşım saati” dedi. Falan baya komedi bu süreç. Bugün Zafer Çağlayan yani 5 Aralık 2014 tarihinde ise “benim zamanım yoktu, ben beğenince Rıza Zarrab ofisim var deyip bana getirtti.” diyor. Arkadaşım sen 6 ay evvel “bana saat hediye edildiğini söyleyen şerefsizdir, ahlaksızdır, edepsizdir, namerttir” diyorsun  bu gün ise “benim zamanım yoktu Rıza aldı” diyorsun! Ne diyelim ne denilebilir?

Rüşvettir, hediyedir falan bu açık ama sorun o değil sorun neden kimse utanmıyor bu duruma ve neden sesini çıkartmıyor güzel ülkem? Peki neden sesini çıkartmıyor? Çünkü tarih tekerrürden ibarettir…

Hani bir gazeteci çıksa ne bileyim yazar çıksa şöyle bir yazı yazsa okusalar utansalar veya okunsa bir konuşma yapılsa yüzleri kızarsa yöneticilerin vekillerin. “Biz ne yapıyoruz?” deseler veya oy veren insanlar “bu ne saçmalıktır bu nasıl açıklamadır?” diye sorsalar.

Tarihte ünlü bir olay vardır Fransa’da. Emile Zola’nın çok ünlüdür Suçluyorum adlı eseri vardır. Fransa devrimlerinden sonra çok sancılı dönemlerden geçmiştir ve bunun sancıları ve geçiş süreci 1800-1900 arası yazarların romanlarından ve yazılarından okuyabilirsiniz. Yazarların hemen önceki tavsiye kitabım olan Sefiller bölümünde belirttiğim gibi edebi ağırlıklarının yanında toplumsal konularda fikirleri de vardı. Bu büyük entellektüel aydınların yönlendirmesiyle gelişmiş medeniyet seviyesine yaklaştı modern toplumlar.

Yani kenara çekilip “olm adamlar sistemi kurmuşlar mesela orada vergi kaçıramazsın rüşvet veremezsin çok ağır cezası var daaaa” demeyle olmuyor. 1800’lerde başlayan cumhuriyet rejimleri kendi içerisinde çalkantılara uğramış. Yolsuzluk ve rüşvet devam etmiş. Irkçılık, mezhep ayrımcılığı, kadınlara şiddet devam etmiş.. Sanıyoruz ki adamın birisi gelmiş düzeltmiş gitmiş. Yok olm böyle bir şey artık kafanızı çalıştırın birazcık.

Emile Zola

İşte Emile Zola bu büyük sanatçılardan bir tanesi. Zola aslında pek siyasete girmiyor fazla. Ama bir dava oluyor Fransa’da. Yahudi kökenli bir Albay’ın casusluk ile suçlanması falan konu. Deliller yetersiz olduğu halde suçlanıp küreğe yolluyorlar bu başarılı adamı. Neyse karışmıyor Zola bu olaya. Fakat 3-4 yıl sonra sanırım davada delilleri öne süren yüzbaşının yerine genç bir subay atanıyor. Şans eseri dosyayı inceliyor ve delillerin mahkumiyete yetmeyeceğini anlıyor. Yani davanın yanlış yönlendirildiğini düşünüyor ve üstlerine gidiyor. Üst subaylar bakıyorlar ki gerçekten de davada sıkıntılı bir durum var. Ama “askeri mahkeme yanlış karar vermiş” denmesin diye olayı kapatmasını söylüyorlar subaya. Subay rahat edemiyor ve üstüne gidiyor davanın. Sonra bunu Tunus’a sürüyorlar ama giderken bir arkadaşına anlatıyor falan karışık işte olay medyaya aksediyor. Halk “gerçekten suçsuz olan bir insan cezalandırılıyor mu?” diye tepkisini gösterince askeri mahkeme mecburen davayı tekrar görüşmek üzere toplanıyor. Eski delilci yüzbaşıyıda çağırıyorlar elbette. Dava 3 dakika sürüyor ve tekrar suçlu ilan ediliyor Albay. Duruşma 3 dakikada tamamlanınca bu göstermelik mahkemeye tepki gösteren Zola ünlü bir yazı yazıyor işte gazateye ; Suçluyorum. Kitabı okuyun daha doğrusu yazısını okuyun. Olayı ayrıntılarıyla anlatıp toplum vicdanına sesleniyor ve sahte delilleri ortaya atarak yapılan bu mahkumiyetin toplum nezdinde kabul edilemez olduğunu anlatıyor. Sonradan kendisine “devlete ve görevlilerine hakaret” dolayısıyla dava açılıyor. Zola işte bu mahkemede “sanatçıların bu tip olaylarda görüş belirtmesi, sesini çıkartması ve topluma yön göstermesi gerektiğini” tam anlamıyla ifade ediyor. Dava yıllar sonra üstü örtülemeyince elbette sahte deliller ile sırf yahudi düşmanı bir iki adamın yüzünden bu duruma geldiği tespit ediliyor. Sürgündeki albaya rütbeleri ve onuru geri veriliyor falan.

Zola bu sahte deliller üreten, olaylar ortaya çıktığında ise bunun üstünü örten, kurcalayanları süren, tehdit eden ve medya önüne ırkçılık yaparak atan bütün bağlantıları suçluyor… Diyor ki “Gerçek toprağın altına kapatıldığı zaman, orada öyle bir toplanır öyle bir patlama gücü kazanır ki, patladığı gün her şeyi kendisiyle birlikte havaya uçurur” Ve sadece sahte delil üreten bir ırkçıyı değil dikkat edin bunun doğru olmadığını görüp sesini çıkartamayanları ve sesini çıkartanları engelleyenleri de suçluyor.

İşte bu büyük yazarın mücadelesi sayesinde Fransa’nın belki de ilk toplumsal rövanşı kazanılıyor ve hiç kimse ırksal bir bahane ile yargıyı kendi emellerine araç olarak kullanamıyor veya medya maymunluğu yapamıyor…

Ne diyelim arkadaşlar bir gün gelir ve toplum bu yalanlar için hesap sorar ise işte o zaman Ay’ın derinliklerine sonda göndermek için gereken bütçe olan 200 milyon doları biz toplarız ileride İngilizler değil. Zola’nın ünlü bir iki cümlesi vardır kitapta bu kadar haksızlığı ve yalanı söyleyenlere seslenir. Bizde ilk önce bu hırsızlığı yapanlara, rüşvetçilere, insanların gözünün içine baka baka yalan söyleyenlere ve bu yapılanları gördüğü halde sesini çıkartmayanlara, “hak” deyip Allah’ın görmediğini sananlara ve vicdansızlara, bir gün olsun kendinden olmayan, kendisi gibi düşünmeyen insanlara gelsin..;

“Üstelik bu insanlar uyuyabiliyorlar, eşleri ve çocukları var, onları seviyorlar!”