Doğu Avrupa Turu – II – Budapeşte

Geldiğimiz yer Belgrad için buradan

Budapeşte

Belgrad sınırından çıkış yapacağımız gün ne yazık ki Macar toprakları bizi hiçte sıcak karşılamıyor. Neredeyse 3 km’yi bulan kuyrukta bütün günümüz heba olurken ancak akşam olunca geçiş yapabiliyoruz. Tam anlayamadığımız bu bekleme muhtemel bir iş yavaşlatma eylemi. Budapeşte şehrine ancak akşam ulaşabiliyoruz. Tabi gece ekip boş durur mu? Düşüyoruz yollara çıkıyoruz sokaklara. Bu arada daha fazla fotoğraf koymam istendiği için ona göre ekleme yaptım.

_SAM0479-min.JPG
Budapeşte niçin dünyada en güzel ışıklandırılan şehirlerinden birisi olduğunu bize kanıtladı

Çıkmadan evvel Macaristan’ın başkenti Budapeşte hakkında da kısa bir bilgi verelim. Belgrad’ın alınmasının peşi sıra 1526 yılında yine Kanuni Sultan Süleyman tarafından ele geçirilmiştir. O zamanki adı Budin olup elimizde Karlofça Antlaşmasına kadar kalmıştır diyebiliriz. Yani neredeyse 150 yıl bizimkilerin yararlandığı ileri uç şehirlerdendir. Tarihte Budin yani Buda tarafında yerleşim olup, yüksek bir mevkide konumlanmış bölgenin tepesinde de Budin Kalesi bulunmaktadır. Geçmişte yaşam Tuna nehrinin hemen yandan kestiği noktada sürmektedir. Nehrin karşı tarafında ise geçmişte büyük bir bataklık olan Peşte tarafı yer almaktadır.

_SAM0030-min.JPG
Buda Tarafından Bakış

Efendim Buda sakinleri daha doğrusu Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun 1867 yılında başkent olmasıyla (iki başkentlidir) şehir vizyonu değişime uğramıştır. “Yahu karşı taraf bataklık şurayı kurutalım ve güzel bir şehir dizayn edelim. Böyle gelişmiş modern Avrupa şehirlerine benzesin” diyen Macarlar kolları sıvayıp dediklerini yapmışlar. Bataklıkların hızla kurutulması ve modern bir şehir isteği sonucu dümdüz bir Peşte ortaya çıkmış. Bildiğimiz kalemle çizilmiş uzun ve geniş yollar, tren hatları, Tuna nehrinde gezi yolları, modern kültürel ve dini yapılar Peşte tarafında yükselmeye başlamış. Dönem içinde o kadar rağbet görmüş ki neredeyse bütün Macarlar şehre akın etmiş. Günümüzde de zaten Macar topraklarında ki 5 insandan 1’i Budapeşte’de yaşamakta. Böyle güzel bir şehre güzel köprüler yapılmış sonra. En sonunda da bu iki yaka birleşmiş ve adı “Budapeşte” olmuş.

_SAM0066-min.JPG

Kısa gece turumuzu takiben barda iki tek atıp otelimize geri döndük. Sabah uyandıktan sonra ise Budapeşte’nin en ünlü yapıtlarından olan Matthias Katedrali’ne yöneldik. Katedralin eski hali 1250’lerde yapılmış olup bütün Macar krallarının falan taç giydiği önemli bir merkez. Sonradan (19.y.y.) büyütülüp şimdiki hale gelmiş tabi belirtelim yeni bir yapı. Zamanımız olmadığı için katedrali dıştan gezdikten sonra hemen kenardan eşsiz bir Budapeşte manzarasını seyre dalıyoruz.

20171009_093731-min.jpg
Matthias Katedrali Bahçesi

 

Peşinden tarihimizde yine önemli bir yere sahip olan Estergon Kalesi’ne doğru yola çıktık. Kale şehre yaklaşık olarak 1 saatlik bir mesafede bulunuyor. Kaleye gelince açtım Estergon Marşını indim arabadan veriyorum mehteri.

_SAM0316-min.JPG
Estergon Kalesi

Kale üzerinde bulunduğu tepede hakim noktada ve yanından da Tuna nehri geçmekte. Sürekli kuşatılan, oldukça fazla el değiştiren kalemizin altında (eskiden kale mahzenlerinin bulunduğu yerde) güzel bir şarap restoranı bulunmakta. Merdiven veya asansörle çıkılan üst kısımda ise büyük bir katedral yapılmış. Madem tarihi öneminden bahsettik burası hakkında da bir iki kelam edelim bari;

 

 

20171009_125021.jpg

Estergon kalesi Macaristan’ın kuzey batısında dediğimiz gibi bir saatlik mesafede bulunuyor. Şehri önemli kılan şey Macaristan krallığının idari ve dini yönetim merkezi olmasıdır. Fakat Moğolların istilasından sonra (1241) kral burayı terk ederek bahsettiğimiz Budin’e taşınıyor. Burası yine dini merkezlerden birisi olarak kalıyor tabi. Osmanlı Devleti’nin en kuvvetli olduğu zamanlarda ve yine Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1543 yılında ele geçiriliyor. Kale Lala Mehmed Paşa’nın zorda kalıp teslim olmasıyla 1595 yılında elden çıksa da 10 yıl sonra yine Lala Mehmed Paşa tarafından ele geçirildi ve 100 yıla yakın elimizde kaldı. II.Viyana kuşatmasında başarısız olunmasına müteakip kale Macarların eline geçti ve bir daha da alınamadı (1683).

 

 

20171009_125931.jpg

Estergon kalesi Osmanlı Devleti’nin en uç kalesi olup bunun ötesine gidilememiştir. Yardım ve yakın saldırılara çok açık olması sebebiyle kale muhafızları gönüllü, savaşmada maharetli birlikler ile savunulurdu. Kale içerisinde at ve ok kullanmada oldukça maharetli ve nam salmış Akıncılar yaşardı. Akıncıların çevre kasaba ve hanelere saldırıları, azimleri ve durdurulmaz oluşları çevre halkını bezdirmişti. Yöre halkı beddua ederken “Köyünüze/evinize Estergon Akıncıları dadansın!” dermiş diye söylerler. Tabi bu yıllar Osmanlı Devleti’nin oldukça kuvvetli olduğu yıllar.

_SAM0280-min.JPG

Efendim kale içerisine sonraki yıllarda oldukça büyük bir katedral inşa edilmiştir. Katedral içerisinde dini motifler ve ayin kısımları bulunmakta. Bunun dışında zemin katta ek giriş ücretiyle beraber tarih boyunca orada yaşamış olan din adamlarının veya görevlilerin mezarlarını, Katedral harici askeri müze içerisinde ise dönem için kullanılan savaş alet ve zırhlarını görebilirsiniz. Ne yazık ki sonbahar döneminde müze kapalıymış. Eğer görmek isterseniz yaz döneminde gelmeniz gerekiyor. Fakat müzenin hemen solundan aşağıya giderseniz orada tarih boyunca kilise de kullanılmış çanları fark edeceksiniz.

_SAM0230-min.JPG

Çan demişken yine tarihi bir bilgi paylaşalım. Dönem içinde Osmanlı Devleti’nin askeri hareketini özel kılan şeylerden bir tanesi ağır toplarını taşımamasıydı. Kuşatılan şehirden elde ettiği metalleri ergiterek topları hemen orada döker ve kullanırdı. Kale veya şehir alındıktan sonra ise toplar yine bırakılır ve böyle böyle ilerlenirdi. Metalürji yani döküm tekniği ve bilgisinde oldukça maharetli ustalara sahip olunduğu bilinmektedir. Elbette bu durum Avrupa devletleri tarafından da bilinirdi. Kap kaçak hadi neyse de, dökümü bir zahmet, tepeye çıkartılması bir zahmet olan kilise çanlarının da bu ergitmede en önemli hammaddeyi sağlaması çözüm arayışlarına sevk etti. En önemli çözüm yolununda ya suya atıp yok etmek ya da gizli bir yere gömmek olduğunu söyleyelim. Bahsettiğimiz gibi terk edilen yerlerde gizli işaretli yerlere çanlar, silahlar veya toplar gömülürdü. Yıllar yıllar sonra tekrar ele geçirme durumunda bu gömülü malzeme çıkartılır ve kullanılırdı. Tabi burada en önemli malzeme kilise çanıdır. Çünkü çanlara genellikle törenlerle isimler verilir ve çana kutsal bir nesne gibi hörmet gösterilirdi. Kafir Türkler ne bilsin döküp ergitir tabi.

WhatsApp Image 2018-04-20 at 00.33.10.jpeg

Sola inip göreceğiniz çanlar işte bu çanlardan bazılarıdır. Birçoğu yüz yıllar öncesinden gömülen çanlar olup Osmanlı Devleti’nden kalan üç topta yine benzer şekilde gömüden bulunmuş. Bazen tekrar ele geçirildiğinde çanın ergitilip top yapıldığı bilindiğinden yine ergitip çan yapıldığı da bilinmektedir. Amma çana bağladık geçelim isterseniz.

Efendim Estergon Kalesi enfes bir manzaraya sahip. Kenar yapılaşması çok olmamakla beraber yine de kentleşmiş ve turistik hale gelmiş. Kale için ölen bütün milletten insanlara rahmetlerimizi diliyor ve öğle yemeğini yemek için hemen yakında küçük bir kasabaya Visegrad’a hareket ediyoruz.

_SAM0342-min.JPG

Visegrad Tuna nehri kenarında şirin bir kasaba. Bazı önemli imza toplantılarının da yapıldığı bu güzel şehrin hemen üzerinde küçük birde kalesi bulunmakta. Ben kaleye çıkmaktansa Tuna kenarında dolaşmayı ve manzarayı seyretmeyi tercih ettim. Yemekten sonra Budapeşte’ye öğlen sonu gibi ulaşıyoruz. Şehir merkezini dolanıp hediyelik alışverişlerimizi yaptıktan sonra tekneyle Tuna Nehir turunu bazı arkadaşlarla pas geçip bir yere yemek için oturuyoruz. Macarların meşhur gulaş çorbasını yemeden dönmek olmaz. Yoğun baharat ve acı bulunan bol salçalı etli bir çorba (daha doğrusu yahni gibi bir yemek) gerçekten çok leziz. Mutlaka denemenizi tavsiye ediyorum. Biz şehir merkezinde nispeten kaliteli bir yerde yedik. Fiyatlar kaliteye göre 15-25 tl arası değişmekte.

20171009_195728-min.jpg
Gulaş Çorbası bildiğimiz baharatlı yahni gibi ama daha güzeli diyeyim (Müslümanlar merak etmesin domuz etinden yapılmıyor)

Akşam olduğu için pek müzeye falan gidemedik. Fakat Budapeşte’yi iyi gezdik diyebilirim. Turistlerin yoğun olduğu ortamdan uzaklaşıp arka sokaklara dolandık. Kahramanlar Meydanındaki tarihi heykelleri ne yazık ki polis çemberinde olduğu için tam anlamı ile seyredemedik. Aslında gezdik derken buralarda en az 4-5 gün geçirmeniz şart arkadaşlar belirteyim. Müzesiydi kilisesiydi bitmiyor. Değişik milletten insanlar ile muhabbetler ettik. Genel itibari ile bizi ilk etapta İtalyana benzetiyor sonra Türk olduğumuzu öğrenince seviniyorlar diyebilirim. Sevinmelerinin sebebi (sevmelerinin yani) kendilerinin de Atilla’nın soyundan olduğunu kabul etmeleri. Yani kadim bir ırksal bağ var aramızda. Kendisi de bir Macar hatunla (pardon hanımla) evli olan arkadaşımla bu arada ne yazık ki görüşemedim (Barış’a selam olsun). Tabi Macarların bir diğer özelliği de hatunların (pardon hanımların) çok güzel olması. Yani o denli ki sanırım çirkin olan kızları imha ediyorlar. Önemli olan ruh güzelliği efendim diyoruz da yani ben böyle bir şey görmedim. Bir de insanlar sıcak ve muhabbete hazır durumdalar. Öğrendiğimize göre diğer şehirlere nazaran oldukça güvenli yerlermiş. Bu sebeple burası olsun gideceğimiz Prag olsun veya Viyana olsun insanlar güven içerisinde seyahat edebiliyor dolaşabiliyor. Kızlarda güzel ve içten. Daha ne olsun ya?

20171009_232133-min.jpg
Evet yorgunluğumuzu Macar biraları ile atıyoruz (Bu arada Ersin nereye bakıyorsun abi?)

Budapeşte benim gönlümde taht kurdu. Tekrar mutlaka geleceğim diyebilirim. Nehir kenarı yapıları, merkez mimarisi, yolların düz/geniş oluşu ve insanların yakınlığı çok hoşuma gitti. Bira falan da ucuz. Kızlar güzel demiştim değil mi? Gece 3 gibi Buda tarafına yürüyerek geçip şehrin ünlü Zincir Köprüsünden Tuna nehrini seyrediyoruz. Muhteşem manzarayı tekrar görüyoruz ve hava da bir o kadar güzel. Belki de turumuzun en güzel akşamını yaşadık diyebilirim. Çünkü Budapeşte akşamları da oldukça güzel bir şehir.

_SAM0049-min.JPG
Özgürlük Heykeli

Otelimize varıp sabahın köründe yeniden yola çıkıp yukarılara Gellert Tepesi’ne ulaşıyoruz. Burada 1947 yılında Nazi işgalinden kurtulma şerefine dikilmiş olan Özgürlük Heykeli ve yine güzel bir Budapeşte manzarası bizi bekliyor.

Ne yazık ki zamanımız kısıtlı olduğundan artık yola çıkmamız gerekiyor. Bazı kalelerine, Parlamento Binası’na, Opera Binası’na, Sanat Müzesi’ne ve Aziz Stephan Bazilikası’na doya doya bakamadan şehre veda ediyoruz. Ne yalan söyleyeyim kalbim Budapeşte’de kaldı. 4-5 saatlik bir yolculuktan sonra yeni bir ülkeye ve şehre ulaşacağız. Çek Cumhuriyeti’nde tarihi yapıları ve kültürüyle ünlü, güzel başkenti Prag bize merhaba diyecek.

 

Reklamlar

Rotterdamlı Erasmus – Stefan Zweig

Okuma fırsatı bulamadığım Rotterdamlı Erasmus isimli eseri yakın bir süre evvel bitirdim. Malumunuz Stefan Zweig oldukça popüler bir yazar artık. Ustanın asıl hünerini gösterdiği alan ise tarihteki büyük şahsiyetlerin biyografilerini mükemmel bir üslupla anlatması.

Kitap 1469 yılında hayata gözlerini açan Desiderius Erasmus’un hayata kısmen nasıl atıldığını, fiziksel özelliklerinin yanında karakter olarak da kendine has niteliklerini ve tarihsel süreçte yaşadığı tecrübeleri geniş bir perspektiften anlatıyor. Bende sizin için Stefan Zweig’ın edebi diliyle olmasa da bir miktar Erasmus’u anlatmak istiyorum.

Erasmus eğitimine rahip olarak başlasa da kısa sürede bu tekdüzelikten ve kısıtlamalardan bunalıp izin kopararak Paris’e yerleşmeyi başarmıştır. Burada ise yüksek öğreniminde yine istediği yenilikçiliği bulamamış olup farklı düşünceler ile kendisini başka bir yola sokma isteği baskın çıkmıştır. Tarihte Rönesans ile beraber ortaya çıkan Hümanizm düşüncesinin ve peşi sıra gelen Reform hareketlerinin kurucusu böylece zincirlerini kırmak için ilk adımını atmıştır.

Atmıştır atmasına ama parası olmayan büyük dahimizin tam anlamıyla bağımsız bir yaşantıya geçme isteği henüz tamamına ulaşmamıştır. Para kazanmak için ister istemez çok iyi bildiği Latince dersler vermiş, prenslere övgüler dolu süslü mektuplar yazmış, güzel şiirlerini ve sözlerini kah orada kah burada satarak hayatını sürdürmeye çalışmıştır.

Artık 30’lu yaşlarına gelirken, maddi sıkıntılı geçirdiği yıllara kendi bedensel sorunları da eklenmiş olup çözüm arayışında olduğu söylenebilir. Gittiği her yerden topladığı Latince Özdeyişler imdadına yetişmiştir. 1500 yılında Paris’te bastırdığı tam adı “Collectanea Adagiorum” olan ve kısaca “Adagia” olarak bilinen ilk eserini basmıştır. Latince Özdeyişleri içinde barındıran bu kitap artık farklı bir sosyal kültür seviyesinde yaşamaya çalışan Avrupa soyluları tarafından kapış kapış alınmıştır. Dönem içinde entellektüelliğin ve kültürlü olmanın göstergesi; sanat eserlerine ilgi duymak, kitap okumak, sanatçı ve aydınları himaye etmek vb. şeylerin yanı sıra yazılan mektup veya kart postalarına küçük Latince bir deyiş sıkıştırmaktan geçiyordu. Adagia isimli eser soyluların züppelik ihtiyacını fazlasıyla karşılıyordu. Öyle ki her yeni basımda bir öncekine ek olunan özdeyişler dolayısıyla alan bir daha alıyor haliyle Erasmus’un da ünü ve geliri artıyordu.

trent-1024x791.jpg

Artık oldukça ünlenen ve davetlerin onur konuğu kabul edilmeye başlanan Erasmus ise genel itibariyle bunları geri çevirmekteydi. Karakter olarak da zayıf fiziki özellikleri gibi içine dönük ve kırılgan bir kişiliğe sahipti. Sözlü münakaşadan hatta tartışmadan korkan bir yapısı olup, hastalığın veya karmaşanın nam saldığı yerlerde beklemeden pılını pırtısını toplayıp orayı terk ediyordu. Bir gün savaşma isteğinden yoksun olduğu kaba bir dille kendisine söylendiğinde hafifçe gülümsemiş ve şöyle demiş;

“İsviçreli bir paralı askerlerden birisi olsaydım, bu suçlama ağır sayılabilirdi. Ama ben bir bilginim ve huzur, çalışmam için gereklidir.”

Bu yüzden aslen Rotterdamlı olan Erasmus Avrupa’nın bir çok şehrinde kısa sürelerde bulunup yaşamını böyle sürdürmüştür. Fakat dönemi zafer üzerine zaferler kazanan Türklerin Avrupayı ciddi anlamda tehdit ettiği yılları içinde barındırır. Artık İstanbul düştüğü gibi Sırbistan elden çıkmıştır. Avrupa Hristiyan toprakları kendi iç çekişmelerinde mücadele etmekte olanları engellemesi gerekirken, kilise bağnaz öğretileri halka din diye dayatıp vergilerle zenginlik içinde yaşamaktadır. Bir gurup aydın rahip yakın bir zamandan beri Roma kilisesinin tekrar toparlanması için mücadelelere girişmiş (Örneğin Lorenzo Valla’nın yazıları) fakat bu hareketin önderlerinin sonu ağzında bir bez ile odun ateşinde canlı canlı yanmak olmuştur.

Neredeyse hiç bir eleştirinin kabul edilmediği, her sözün çarptırılarak söyleyenin kendini işkence sehpalarında bulduğu bu çağda kilisenin şerrinden korkmadan düzenlemeler talep etmek öyle her babayiğidin harcı değildir. Erasmus insanı daha öne koyan ve bütün bir Avrupa topraklarını savunan düşüncesiyle buna da el atma cesaretini bulacaktır. Roma’da gördüğü sefalete karşılık lüks yaşamın ve iki yüzlülük bulamacının ancak bir delilik olduğunu kendi kendisine söylerken mükemmel bir fikir aklına gelir. İngiltere’ye dönüşünde yakın bir süre sonra ünlü Utopia (Ütopya) isimli eserini kaleme alacak olan Thomas More ile buluşup ölümsüz kitabını yazmaya koyulur. Hiciv tarzında yazdığı eseri yakın dostuna adar ve adını Latince Moriae Encomium (Deliliğe/Ahmaklığa Övgü) koyar. Kitap “More’a Övgü” anlamına da gelir. Bir taşla bütün kuş sürüsünü düşüren Erasmus her şekilde dalgasını geçer.

“Piskoposluk asasıyla kılıç, piskoposluk şapkasıyla miğfer, İncil ve kalkan nasıl bir araya gelir? Aynı vaazda hem hazreti İsa hem de savaş nasıl anılır, aynı trompetle hem Tanrı hem de Şeytan nasıl selamlanır?”

1511 yılında yayımlanan kitap bir delinin ağzından (Stultitia) sistemi eleştirmeye başlar. Aslında dilimize çevrilen delilik kavramı pek söyleneni karşılamaz. Daha doğru tabir ile konuşan ahmaklıktır ve ahmaklık kürsüye gelip insanlara seslenir. Konuşması hem saçma yorumlar hem de keskin eleştiriler içerir. Ahmaklık gerçek bilgeliktir veya gerçek bilgelik ancak ahmaklık ile mümkün olmaktadır. Kendine övgüler düzen ahmaklık, aşkta, savaşta, bilimde, sanatta, evlilikte, dostlukta vs. aklınıza gelecek ne var ise konuşur. Her şeyi bilen ahmaklık özellikle dini kurumları ve din adamlarını merkeze oturtarak onlar ile dahice dalga geçer. Normal şartlar altında söylenemeyecek sözleri bir ahmağın ağzından çıkartarak acımasızca yapılanları eleştirir. Yapıtı dönem içerisinde bomba etkisi yaparken Erasmus’u kilisenin gazabından her daim kaleme aldığı yansız yazılar ve ünü korumaktadır. Keza söylenen sözleri kendisi değil kitap içerisindeki bir ahmağın (delinin) söylediği açık değil midir?

Rönesans akımına kilisenin de katılması ve yenilenmesini talep eden Erasmus buna “Mesih Felsefesi” adını vermiştir. Mesih felsefesi, skolastik teolojiden, hacca gitmekten, kutsal emanetlere, okunmuş veya tütsülenmiş veyahutta kutsanmış eşyalara/kemiklere/giysilere kadar tapınma vb. dindarlık gösterilerinden ziyade maneviyatı ve kişisel ahlakı ön plana çıkartıyordu. Hatta “Ne kadar üzücü sadece 12 havari var ve bunlardan 14’ü Almanya’da gömülü!” dediği de söylenir.

“Bu benden değil, Sayın Stultitia (ahmaklık) Hanımefendi’nin ağzından çıktı; bir delinin konuşmasını kim dikkate alır ki?”

Life_of_Martin_Luther-in-the-protestant-reformation.jpg

Peşinden Hristiyan dininin kaynaklarına inmek amacıyla Yunan ve İbrani filolojisini kullanarak 1516 yılında yeni bir İncil ortaya koymuştur. Yazdığı İncil ve ünüyle beraber diğer eserleri arasında önem arz eden, kutsal bağnazlıkları ele aldığı Enchiridion Militis Christiani (Hristiyan Şövalyesinin El Kitabı) büyük yankı uyandırır. Böylece reform hareketlerinin (Kilisenin düzenlenmesi) en büyük kıvılcımı yakılmış olur. Erasmus her ne kadar kiliseyi eleştirse de aslında istediği kilisenin kendi hatalarını görmesi ve çözüm yolları bularak doğru yola ulaşmasıdır. Kiliseyi yıkma veya yok etme veyahutta tam anlamıyla karşısında durmak gibi büyük bir gövde gösterisine hiç bir şekilde katılmaz. Lakin yaktığı Reform ateşini eline alıp alev topuna döndürecek olan bir isim Almanya topraklarında adından söz ettirmeye başlamıştır. Erasmus gibi kilisenin reform yapması gerektiğini düşünen fakat bunun için büyük bir savaşı göze alabilecek bu kişinin adı Martin Luther’di.

Dönemin ünlü deyişi “Erasmus bir yumurta yumurtladı, Luther de kuluçkaya yatıp ondan civciv çıkardı” idi. 1517 yılında yayınladığı 95 maddelik bildiri ile kiliseyle çatışmaya giren Luther açıkça Erasmus’un desteğini talep etmiştir. Benzer şekilde Luther’in fikirlerini pek ciddiye almayan ve onun ile teması erkenden kesen Papalık yine ortalık toz duman olunca Erasmus’tan yardım istemiştir. Avrupa Luther’in önderliğinde Protestanlık mezhebinin farklı kilise dallarına ayrılıp dağılırken, Erasmus’un sessizce köşede olan biteni seyrettiğini görüyoruz. Luther’in fikirlerine çoğunlukla katılmakla beraber, yapısındaki vahşi tavır ve zulüm isteği midesini bulandırmaktadır. İstediği kesinlikle bu değildir. Düşündüğü Hümanizm ve barış ortamının olmadığı yerde taraf tutmaz. Fakat ne Protestan ne de Katolik tarafını seçmek istemediği için dışlanır ve alaya alınır.

1280px-Лютер_в_Вормсе-e1506910168296.jpg

“Savaşın en büyük yükü, bu savaşın hiç ilgilendirmediği kişilerin sırtına biner ve savaşta herhangi bir başarı söz konusu olsa bile, taraflardan birinin mutluluğu, öteki tarafın zararı ve yıkımı demektir. Hükümdar hiçbir yerde savaşa razı olacak kadar dikkatsiz olmamalıdır ve hep haklılığını ileri sürmemelidir; çünkü kendi davasını haklı görmeyen var mıdır?”

Yaratmak istediği Hümanizm düşüncesinin çöküşünü gören Erasmus ve öğrencileri için artık tam anlamıyla karanlık yıllar başlamıştır. İstedikleri sadece huzur içinde kardeşçe bir yaşam olan Hümanizm’in bir çok temsilcisi Protestan olmayı kabul etmeyip kendi köşelerine çekilseler de sığındıkları yerlerde bulunup işkencelerden geçirilecek ve öldürüleceklerdir. Bir çok arkadaşının vahşice katledilişine tanık olur. Artık bir kenara atılan düşünceleriyle yıkılmış bir halde Basel’de küçük bir evde yaşamaya başlar. Hayatı boyunca Latince konuşan ve yazan Erasmus 12 Temmuz 1536 yılında ölürken, belki istemsiz tekrar hatırladığı anadili ile Almanca iki kelime söyler; Sevgili Tanrı!

Değerli dostu Thomas More Ütopya isimli eserini yazarken muhtemelen kendi içlerinde yaşamak istedikleri ve olması gereken dünyayı kaleme almış olmalı. Yakın bir zaman önce kaybettiğimiz Ahmet Cemal’in kaleminden Erasmus ile ilgili son sözlerimizi yazıyor ve kendisini saygıyla anıyoruz.

“Her koşul altında iç özgürlüğünü koruma uğrunda çaba harcamak, kimsenin efendisi olmaya kalkışmamak, fakat kimseye de boyun eğmemek. Hiçbir sav ya da düşünceye baştan düşmanca yaklaşmamak, ama buyurgan nitelik almaya başladığı anda her savın ya da düşüncenin karşısına dikilmek. Bütün bunlar Erasmus’un kişiliğiyle özdeşleşen niteliklerdir.”

Not: Peron Fikir Sanat dergisi için hazırlanan Mart-Nisan ayı yazısıdır.

Anayasa Hazırlıyor Birileri III

Bir önceki yazıya buradan

Son yazımızda, Türkiye’de yaşayan aleviler ile ilgili 2 yıl içerisinde çıkan önemli kararları ve uygulamalarını anlatacağız. Yasal zeminde alınan kararların hukuki olarak uygulanma koşulları ile serimizi sonlandıracağız. Başlayalım;

Bazı dernek ve vakıflar aracılığıyla alevi vatandaşlar devletten ibadet özgürlüğü ve yardım talep etti. Konuyu hukuki terimlerden ziyade yorum bazında ele almak ile daha okunur bir yazı olacağını düşündüğümden bu şekilde anlatacağım.

Aleviler diyor ki; “Devlet sünni İslam ağırlıklı din dersini temel eğitim derslerinde vermektedir. Bu inanca ve mezhebe dahil olmayanların derse ve peşi sıra gelecek sınava girmesini istemiyoruz” ve diyorlar ki “Devlet demokratik hukuk şartları gereği nasıl ki sünni İslam anlayışlı İmam Hatip Okulları açıyor ise nüfusunun bir kısmını oluşturan aleviler için de kendi inancımıza göre din okulları açmaları (Dede okulları galiba) gerekmektedir. Yöresel olarak bunlar tespit edilerek 1000 İmam Hatip var ise hiç olmazsa 200 adet bu okullardan açılmalıdır” ve son olarakta diyorlar ki “Nasıl ki devlet cami yapıp buna ve din görevlilerine bütçe ayırıyor ise bizimde ibadetimize uygun yer yapıp din adamlarımıza bütçe ayırmalıdır”.

İşte toparlanmış haliyle laik demokratik hukuk sisteminde yaşayan insanların haklı olarak taleplerini bakanlığa iletiyorlar. Gerçi laik demokratik hukuk sistemi cümlesine de gerek yok aslında. Devlet İslam Devleti kimliği ile tanımlanıyor ise bile bütün mezheplere aynı şekilde eşit davranmalı zaten. Elbette bakanlık dikkate bu isteği yıllardır dikkate almıyor. Bunlarda diyanete başvuruyor. Diyanet işleri başkanımızın sürekli “Efendim devletimiz bütün dinlere ve mezheplere yakındır” diyor. Devletimizin bu dinsel ve mezhepsel eşitliği çok iyi biliyoruz tabi. Bu dinler ister sünni İslam olsun, ister sünni İslam olsun veyahutta sünni İslam olsun fark etmez. Devletimiz bütün mezheplere eşit mesafededir ve ayrım gözetmez!

Tabii bunun ile tatmin olmayan alevi vakıflarından bazıları yargıya giderek demokratik haklarını talep ediyorlar. Yargı kararı istekleri kabul etmiyor, temyize gidilince onlarda kabul etmiyor. Türkiye’deki hukuki süreç sonuçlanınca yaklaşık 2 bin alevinin başvurusuyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine gidiyorlar.

AİHM karar alıp yukarıda bahsettiğimiz üç temel isteğin hepsinde normal olarak alevi vatandaşları haklı bularak bunun düzeltilmesini istiyor. Kararlar 2015 yılı şubat, mayıs ve sanırım haziran ayında alınmış bulunmakta.

Yani ne oluyor? AİHM diyor ki devlete “Siz laik demokratik bir ülke olarak dini inançları veya mezhepleri farklı olan vatandaşlarınız azınlıkta olsa bile bu kişileri zorla din dersine sokamazsınız” ve diyor ki “Demokratik toplumlarda 1 kişinin bile farklı olması bu hakkı alamayacağı anlamına gelmez. Kaldı ki Anadolu ve çevresinde bu inanca sahip bir çok alevi vatandaş bulunmakta. Siz devlet olarak nasıl sünni vatandaşlara İmam Hatip Okulları açıyor iseniz aleviler için de benzer din okullarını açmak zorundasınız” ve son olarak diyor ki “Demokratik devletler bahsedilen kişilerin ibadetlerine yardımcı olmak zorundadır. Nasıl ki cami yapımı için yer gösterip din görevlileri için bütçe ayırıyorsanız cem evleri için de yer gösterip din görevlileri için bütçe ayırmak zorundasınız”.

Ne zaman karara bağladı bunu AİHM? 2015 yılının başlarında yani 2 yıl geçti. Bildiğiniz gibi AİHM’de en çok dava açılan ve tazminata mahkum olan ülke çok büyük bir fark ile bizim ülkemiz. Neden böyle? İnsanlar vatanını sevmiyor mu? İngiliz ajanı mı da gidip sürekli mahkemeye veriyor senin kararlarını? Nedenini biliyorsunuz söylemeye gerek yok. Çünkü ülkemizde adalet yok! En önemli nokta ise “Laik Demokratik Hukuk Devleti” görünümünde olan fakat kafalarda kalın bir sünni İslam devleti görünümüyle ambalajlanmış içi boş bir posa.

Hazır laiklik tartışmaları ve anayasa konuşulurken bu konunun ne kadar önemli olduğunun anlaşılmasını istiyorum. Yukarıdaki aslında temelde basit olan “hak ve adalet” ikileminin temeli olan “Laik Demokratik Hukuk Devleti” anlayışına sahip anayasalarla garanti altına alınmıştır.

Siz eğer ki anayasanızdan “Laiklik” ilkesini çıkartırsanız dikkat edin; yukarıdaki hukuksal arayışların hiç bir tanesini gerçekleştiremezsiniz. Bunun ötesi AİHM kararlarına uymamaya kadar gider. Çünkü uluslararası benzer mahkemeler devletin kişilere karşı eşit mesafede olmasını ister ve demokrasi üzerinden haklarını korumaya çalışır. Zamanla demokrasi toplumundan uzaklaşıp mezhepsel din toplumunun bağnazlığına doğru yuvarlanırsınız.

Tarihte Osmanlı İmparatorluğu’nun veya Roma’nın veya başka büyük bir imparatorluğun uzun yıllar ayakta kalmasının sebebi dini, ırkı veyahutta tenin rengi değildir. Yerleştirilen “Adalet” sistemi insanların özgürce ticaret yapmasını ve yaşamalarını garanti altına almasını sağlamıştır. Avrupa’lı olan (aslen Alman) ve bir şekilde Osmanlı Devletinde köle olarak 3 yıl yaşayan Michael Heberer anılarında; Avrupa devletlerini kıyaslarken “Farklı dinden olanlara bile adaletli davranıldığı” konusunu bir çok kez dile getirir buna övgülerde bulunur ve “Niçin Avrupa toplumu böyle değil?” diye de medeniyet eksikliğini, mezhep savaşlarını sorgular. Modern devletin, çağdaşlaşmanın yönü adalet mekanizmasının bağımsız işlemesinde gizlidir. Günümüzde bunun övünülecek bir noktada olduğunu söyleyemiyor isek bunun suçlusu yönetim kadrolarıdır.

Yani yazıyı toparlarsak hala bir kesimin ısrarla laikliği dinsizlik olarak görmesi bir yana konunun özü demokrasi kültürünün kaybedilmesidir. Adı “Laik Demokratik Hukuk Devleti” olan bir ülkede “Sünni İslam” dayatmasına maruz kalıyor isek bunun olmadığı bir yerde nelere maruz kalacağız kim bilir?

Laik devlet yapısının geçmişte İmam Hatiplerin okuma hürriyetini kısıtlaması ve haksızlıklar yapması ise yönetenlerin kendi beceriksizliği ve kaprisleriyle ilgilidir. Nasıl ki İslami hoşgörüyü ve nefis kontrolünü Allah’a şükür Tayyip Erdoğan’dan veya Binali Yıldırım’dan öğrenmiyor ve bunları örnek kabul etmiyor isek “Laiklik” adına yapılanlarda örnek kabul edilmemelidir. Ülkemiz bu süreç içerisinde çok sıkıntı yaşayacağı ve beklediğim büyük bir iç karışıklığa yönelecek gibi duruyor. Bizim ise duracağımız yer adaletin yanı olacaktır elbette.

Bahsettiğim üç yazı boyunca ülkemizin adalet, yargı bağımsızlığı, basın özgürlüğü, kişisel hak ve eşitlik, din/ırk/mezhep bağımsızlığı vb. konularda örnekler ve raporlamalar ile durumunu ortaya koymaya çalıştık. Belkide cumhuriyet çok partili hayatı boyunca hiç bir zaman bu kadar kötü bir noktada olmamıştı.

Ülkeyi bırakın daha yaşanılabilir bir ülke yapmayı hızla alt taraflara sürükleyen, eleştiriden yoksun, adalet ve polis mekanizmasını kendi çıkarları için kullanan, bakanları hatta başbakanı bile kendi çıkarları için koltuğundan eden, basını susturan, gazetecileri tehdit eden bir hükümetin bağımsız bir anayasa hazırlayacağına inanmak çölde sopayla su aramaya benzeyecektir.

Ülkemiz elbetteki bağımsız ve sivil bir anayasa özlemi içerisindedir. Lakin bunun çalışmasını otokratik ülke yönetimi isteyen mezhepçi AKP hükümetinin yapamayacağı gün gibi ortadadır.

Saygılarımla…

Mufazakar Sağ

Bundan yaklaşık 2 yıl evvel Avrupa Ve Muhafazakar Çizgi isimli bir yazı yazmıştım. Dönem terör saldırılarını ve Avrupa Toplumu’nun hızla muhafazakar sağ kanada doğru geçtiğinden bahsetmiştim. Zamanınız var ise o yazıyı tekrar bir gözden geçirmenizi tavsiye ederim.

Geçen 2 yıllık süreçte son yaşanan siyasi krizler ve restleşmeler göstermekte ki gözlemlerimizde haklıyız. İlk önce Almanya’nın ve henüz bu öğlen Hollanda’nın Türkiye siyasi hükümetine karşı takındığı sert tavır başka türlü açıklanamaz bana göre.

Devletlerin verdiği tepkiler salt AKP hükümetinin istenmemesinden ziyade (AKP her zamanki gibi “herkes bize karşı demek ki dünyanın en iyi ülkesi biziz çekemiyorlar” diyor elbette) Avrupa ülkelerinin muhafazakar sağ çizgiye artık gittikçe kaydığının kanıtlarıdır.

Ülkemiz büyük çoğunluk olarak kendisini muhafazakar çizgide gören, genelde mezhebiyle ve diniyle gurur duyan, kapalı bir toplum yapısına sahip, batıyı düşman gören (özellikle yahudiliği ve İsrail devletini), geçmişiyle övünmeyi seven (elbette abartılı ve yanlış bilgisiyle) bir topluluktan oluşmakta. Biz genel itibariyle kendi dinsel öğelerini öne çıkartan ve bunun ile hayatına yön veren kişilere muhafazakar sağ kanat diyoruz.

berlin_irkcilar_aa1.jpg

Yine ülkemiz, çok uzun bir süredir muhafazakar sağ kanat dediğimiz topluluğun seçtiği siyasi partilerin yönetiminde sürekli yönetime geçtiği parlamenter sisteme çomak sokan, bazen mezhepçi, bazen ırkçı, bazen de cinsiyetçi açıklamalarıyla gündemini geçirmekte.

Açın rastgele bir arşiv gazetesini inceleyin ya İsrail’in yahudiliğine, ya kadının ikinci sınıf yapılmasına, ya çocuk gelinlere, ya “eyyy İrlanda … ” tarzı haberlere rast geleceksiniz.

Muhafazakar sağ kanada sahip siyasi partilerin bu açıklamaları genel itibari ile popülist yani kendi oy kitlesine hitap eden açıklamalardır. Ucunun nereye gideceğini bilmeden kürsüye çıkıp “Ya Putin kimsin sen? Zaten komünistsin geeeel kuran oku biraz dine döööön” deyip şakur şukur alkışlanan ve gülüşen kalabalıktan güç alan yönetim sınıfı bir bakarsınız ertesi gün Rusya’ya gidip Putin ile kek yiyor falan.

Uzaktan baktığınız zaman olayın saçmalığı veya salaklığını değerlendirmeye çalışırken bu açıklamaların kendi seçmen kitlesine verilen mesajlar olduğunu anlıyoruz artık.

Bahsettiğimiz bu “Muhafazakar Sağ” siyasi kanadın destekçileri işte artık Avrupa’da yaklaşan seçimlerle beraber gittikçe kuvvetleniyor. Daha doğrusu şöyle açıklayalım durumu; Avrupa genel itibari ile “Sosyal Demokrat” çizgi partilerin iktidarlarında yönetilmekte. Yani bu partiler ırk, din, mezhep ayrımı yapmadan bireyleri dünya vatandaşı görme ve ona göre davranma eğilimi gösteren partilerden oluşmakta.

16137766_303.jpg

Fakat yakın zamanda artan müslüman terör saldırıları, ortadoğudan kaçan büyük çoğunluğu Suriye’li göçmen kesim, yine muhafazakar sağ kanat siyasi partilerin propagandaları ve yaratılan korku ortamı neticesinde artık iktidarda bulunan “Sosyal Demokrat” çizgi partilerine güven kalmamış görünüyor.

Nasıl ki ülkemiz “ben müslümanım kardeşim Yunanlılar bana el sallıyor sallamasın defolsun gitsin hebelehüb..” diyen kesimlerin etkisi altına girmeye doğru kayıyorsa onlarda da bu tarz etkiler görülmeye başlanıyor.

İtalya, Polonya, Almanya, Hollanda, İngiltere, Yunanistan başta olmak üzere yakın seçimlerde mutlak bir muhafazakar sağ iktidarların hükümetleri ele geçireceği görülüyor hatta bazılarında ele geçirdiler diyebiliriz.

Dolayısıyla sen nasıl “eyyy Esad akıllı ol!” diyorsan bunların muhafazakar sağ çizgi kanadı da sana benzer açıklamalar ve uygulamalar ile tepkiler gösterecektir.

Peki Almanya ve Hollanda iktidarı muhafazakar sağ iktidarı değil neden böyle davranıyor derseniz tahminim iç siyasetten oy almak ve iktidarlarını kurtarma telaşında oldukları içindir.

Ne diyelim bir yanda “müslümandan komşu olmaz bunların geçmişi belli” diyen muhafazakar sağ iktidarlar diğer yanda din ve ırk ayrımını yapmamaya çalışan sosyal demokrat partiler..

Avrupa hızla muhafazakarlaşırken yarın bir gün Almanya başbakanından şöyle bir açıklama duymamız olasıdır;

“Eyyyy Tayyip düzgün konuş sen kimsin yeaa?”

Birlik Ve Beraberliğe En Çok İhtiyaç Duyduğumuz Şu Günlerde

 

Arkadaşlar lütfen yayalım ve herkeze duyuralım;

Ülkemizin mağduriyetin sorumlusu 65 yıldır muhalefet partileri olan MHP ve CHP’nin omuzlarında olmak üzere bütün aydın, entellektüel ve okumuş kesimindir!

Ne demiş ünlü bir düşünür? “Ben en çok okuyan adamdan korkarım, okudukça bana afakanlar basıyor. Bize ilkokul mezunu lazım hatta onu bile okumamış adam lazım…” Ne de güzel demiş..

Hükümet verdiği tecavüz yasa tasarısını tekrar değerlendirip yürürlüğe sokarak Hüseyin Üzmez gibi namazında niyazında, kandırılıp gazozuna ilaç atılarak küçük kızları taciz ettikten sonra madur olan kişileri korumalı, madden ve manen büyük bir yıkım yaşayan bu kişilere ve ailesine tazminat ödemelidir.

Ayrıca defalarca tacize uğrayan küçük kızın muhtemelen defalarca gazozuna ilaç katılarak safça kandırılan Hüseyin Üzmez gibi hayırsever, vatansever, hacı ve en önemlisi örnek bir müslümana karşı ufacık tacizlerinden dolayı hemen yargıya başvurması manidardır!

Kamuoyu bu bağlamda bilinçlendirilmeli, benzer maduriyeti tadan tecavüz ve tacizciler ile ilgili olan yasanın tazminat eklenerek tekrar kanunlaştırılmasının sağlanması gerektiğini kabul etmek gerekmektedir.

Orta çağın en güzel günlerini yaşadığımız bu günlerde artık bunun gibi gündem maddelerinin değil hangi ülkeye, hangi atlı ve topçu birlikleriyle saldıracağımız konuşulmalı, oyuna gelinmeyerek yahudi Almanya’nın büyük oyunu bozulmalıdır.

Avrupa’yı biz beklersek çok bekleriz bunu unutmayın!

Yarından tezi yok sefer hazırlıklarına başlanarak Avrupa’nın fethine geçilmesini, böylece artık dünya standartlarının üzerinde olan eğitim, yargı, ulaşım, enerji, sağlık vb. alanlarda yakaladığımız bu üstünlüğün kullanılarak yaratılan büyük askeri ve ekonomik devimizi yani Yeni Türkiye’mizin tutulmamasını/tutulamayacağını bildirmek istiyorum!

Son 10 yılda sürekli cari fazla verdiği için elinde bulunan ihtiyaç fazlası parayı bildiğiniz gibi IMF olsun, Dünya Bankası olsun, ihtiyacı olan Güney Kore, Almanya, Kanada, Norveç vb. ülkelere aktarmaktaydık.

Artık başlanması gereken Avrupa ve devam eden Orta Doğu’nun tekrar fethiyle beraber sarkacağımız Güney Afrika kıyıları, oradan uzanacağımız Samoa adalarının ele geçirilmesi sebebiyle verilen bu cari fazla paranın artık verilmemesini temenni ediyorum.

Ülkemizin şaha kalkarak sürekli büyüdüğü, kişi başı milli gelirin tam 128 bin dolar seviyelerine gelecekken yapılmaya çalışılan hain darbe sebebiyle birden 7 bin dolara düşmesi tartışılması gereken diğer bir konudur!

Türk halkı unutulmamalıdır ki en zor gününde bile hiç kimseye boyun eğmeyip gerekirse araya soktuğu adamlarla oğlunu işe sokturmaya, ihtiyacı olmadığı halde beleş kömür almaya, hayatında Ankara’nın doğusuna gitmediği ve askeriliği parayla yaptığı halde her daim PKK olsun veya IŞID olsun veyahutta BRAZZERS olsun çatışmaya her zaman hazırdır!

M.Ö.1071 yıllarında Anadoluya gelen Osmanlı Devleti’nde bir tek bira içilmemiş, tek bir zina yapılmamış, sadaka verecek tek bir kişi bulunamamıştır! Sadece balık tutmaya gittiği yerde güneşi görünce mayışan ve tarihteki ilk astronot olan Sektiri Sıpace Paşa göl kenarında uyuya kaldığı için cuma namazını kaçırmıştır. Bunun dışında devlet erkanında tek bir cum-a namazı kaçıran kişi yoktur!

Tarihimiz Padişahlarının hükmettiği dönemlerde ortalama olarak %68 at üstünde, %26 namazda, %5 yemek yemekte geriye kalan %12’lik kısmında ise uyudukları hepimiz tarafından bilinen bir gerçektir (Üstat Kadir Mısırlıoğlu bunu padişahların ruhlarını tek tek çağırarak sormuş ve istatistik olarak bulmuştur). Peki soruyorum size bu yüzdelerin arasında sevişmek var mıdır?

Utanmadan padişahlarımızın seviştiği kamu oyunda anlatılmakta bu büyük insanların sanki normal canlılar gibi yaptıkları söylenmektedir! Bu şanlı tarihimize atılan büyük bir iftiradır! Padişahların böyle bir şey yaptığı bir fani kul tarafından bile görülmemiştir. Hepsi uydurmadır…

Son olarak birlik ve beraberliğe en çok ihtiyacımız olan bu günlerde yukarıda anlattığım olayların iyi analiz edilmesi, büyük oyunun bozularak gavurlara fırsat verilmemesi, yok efendim dolar pahalıymış yok efendim enflasyon varmış gibi hayali iddiaların hızla kınanması (gerekirse AKP internet trollerine hedef gösterilmesi) önemle duyurulur.

Zaman birlik beraberlik zamanıdır!

 

Sen Kimsin?

Ülke kendi aşağılık kompleksinden AB düşmanı oldu iyi mi..
 
Çocuğu olsa, imkanı olsa akşamından tası tarağı toplayıp İsveç’e yerleşecek olan adamlar “AB bizi beğenmiyor o zaman defolsunlar” veya “AB bizi oyalıyor asıl onların bize ihtiyacı var” diyor. “AB teröre destek oluyor” muş. Bak bak.. Yeni mi destek oluyor AB teröre? Sen AB teröre destek olduğu için mi reste giriyorsun?
 
Ülkemiz AB için sokak köpeğinden öteye gidemez bu ayrı şeydir, AB kriterlerini uygulamamak ayrı şeydir. AB’nin iki yüzlülüğü, teröre desteği ayrı şeydir, senin eğitim ve bilim seviyeni onların mertebesine getirmeye çalışman ayrı şeydir.
 
AB’nin ihtiyacı stratejik nokta bakımından. Diğer yanda elbette ki 1000 yıldır Avrupa’lı olan bir medeniyetin yönü de Avrupa olmalı zaten. Siz AB olsanız Türkiye’yi kendinize yakın tutmaya çalışmaz mısınız?
 
Fakat istediği kriterleri gerçekleştirmeniz gerekiyor bu birliğe girmek için. Sizi almaları veya almamalı çok önemli değil. Medeni yargı, eğitim, sağlık, özgürlük, insan hakları vs. kriterlerinde başı çeken ülkeler Avrupa ülkeleri genel itibariyle.
 
Biz kendimizi ne sanıyoruz? Kimsiniz ne olduğunuzu zannediyorsunuz arkadaşlar? Ben Hamburg’ta otururken kendi ülkesinde hala 15 yaşından küçük kızların evlenmesine sesini çıkartmayan adamı sokağımda görmek ister miyim? Yargı bağımsızlığını, hukukun üstünlüğünü bırak kırmızı ışıkta geçmeyeceğini bilmeyen bir insan benimle neden aynı iş yerinde çalışsın? Kadını ikinci sınıf insan olarak kabul eden, yahudiye dinen düşman olan, mezhep ırk ayrımıcılığını bilen uygulayan bir kişi ile benim çocuğum beraber yaşayabilir mi? Karmakarışık etnik kökenlerin, teröristlerin arasında yaşamış, şiddeti sıradanlaşmış, tecavüzleri bile affetmeye çalışan hükümete ses çıkartmayan insanlar ile ben nasıl aynı masa da yemek yerim?
 
Sen kimsin yeaaaa? demeyle olmuyor. En güzel din benim, en büyük mezhep bende, en yakışıklı ırk bizimkisi diyerek ahlakı sıfıra inmiş, hükümet yolsuzluklarına “sen olsan sende çalarsın kim çalmıyor ki?” diye cevap veren bir ümmetin AB’de işi nedir?
 
“AB bizi almıyor çünkü çekemiyor..” gibi salak açıklamalardan evvel girin iki üç uluslararası kriteri kontrol edin?
 
Venedik yargı kriterlerinde Dünay’da son sıralara inmiş, medya bağımsızlığı ve din özgürlüğünde artık son sıraya demir atmış, eğitimde Avrupa düzeyinin sonunda olan bir ülkenin vatandaşı olarak soruyorum?
 
Sen kimsin arkadaş? Kendini ne sanıyorsun? Sen “bugünde çarşıda bomba patlamadı Allah’a şükür” diyen Orta Doğu ülkesisin artık. Sen köprü yapıldığı için Almanya ekonomisinin yıkılacağına inanan salak cahil bir topluluksun. Danimarka’da bir kişi her yıl 12 kitap okur iken sende 15 kişi yılda bir kitap zar zor okuyor.
 
Cahil sürüsüsün, bir boktan anlamayan ve anladığını sanan, kendi tarihini ve siyasetini televizyon dizilerinden öğrenen güruh olarak nesin sen?
 
AB “Avrupa normlarına uygun insanları” alıyor içine. Sen insan değilsin ki arkadaşım.
 
Sen kimsin yeaaa? diyor birde.
 
Daha kendinin ne olduğunu bilmiyor sağa sola tükürük saçarak saldırıyor.

Modern Fransa Tarihi – III

Bir önceki yazıya buradan

1830 Temmuz Devrimi

Yeni kralımız X. Charles ülkenin tozunu attırmaya kararlıydı. Muhalefet sansürün azaltılmasını, seçimin genişletilmesini falan isterken birden meclisi kapattı. Seçimler iptal edilmşti. 30 milyon Fransa vatandaşının 100 bini oy kullanıyordu ya işte onu 25 bine düşürttü. Basına inanılmaz sansürler ve yasaklar getirdi. Elbette halk bu kararları kabul edemezdi ve tepkiler tekrar alevlenmeye başladı.

27 Temmuzda Paris’e barikatlar kuruldu. Halk tekrar ayaklanmıştı. 28 Temmuzda meclis öğrenci ve işçilerin eline geçti. 2 gün sonra ise kral tahttan indirildi ve yerine Orleans hanedanında  Louis-Philippe tahta geçti. Böylece uzun süren Bourbon hanedanlığı Fransa için sona erdi.

Yeni gelen hükümdarın 1830 yılından sonraki 18 yıllık dönemine ise Temmuz Monarşizmi adı verilir. Yani kısaca şöyle diyebiliriz. Eski kral gücünü kullanarak zıvanadan çıkıp nalıncı keserini kendine yontmaya başlayınca halk bir hareketle kralı tahttan indiriyor. Yenisi geliyor ama oda tozutuyor 4-5 yıla. Sağ ve sol denilen kişilerle anlaşmaya giderek bir nevi denge politikasını bulmaya çalışarak geçen ilk yıllarından sonra bürokrasiyi ele geçiriyor. Kendi adamlarını yerleştirip gücü ele geçirince muhalefet edenlere baskıya ve zulme başvuruyor elbette. Bir çok ayaklanmayı bastırıyor. Suikast ve öldürülme girişimleri peşi sıra geliyor. Tıpkı II.Abdülhamid’e saldırılar gibi bu krala da suikastler düzenleniyor devrimciler tarafından. II.Abdülhamid’in bir benzeridir diyebiliriz.

Baskı rejimi bir çok defa ucuz atlattığı isyanları 1846 yılındaki büyük ekonomik buhranla beraber bastırmakta zorlanıyor. Avrupa’da sanayi devrimi tamamlanmış ve ticari işletmeciler ve şehir halkı nispeten ekonomik olarak toparlanmıştı. Lakin alt/orta tabaka nispeten düşük maaş alıyor ve günde 15 saate yakın eşek gibi çalışıyordu. Oy kullanma haklarının olmaması, şikayetlerinin hiç sallanmamaya başlanması, en küçük isyanın kürek mahkumluğu ile sonuçlanması falan derken yine hafiften kıpırdanmalar arttı.

classicalmarxism1 (1).jpeg.png

Halk bu zenginlikten yararlanamadı dedik. Başka neler vardı peki yine büyük bir isyanı teşvik edecek? 1845 yıllarına kadar Fransa nüfusu oldukça artmıştı. Sanayi devrimleri fabrikaların sayısının artmasıyla çalışacak insanlara ihtiyaç duyuyordu. “Çocuk yapın ki zenginleşelim” diye nasihat veren krala uyan halkta yaptı çocukları çoğaldı. Zenginleşen tüccarlar ve patronlar olurken fakir kalan ve zenginleşemeyen halk ne olduğunu anlamaya başlıyordu artık. Birde üstüne Avrupa’da ekinlere bulaşan patates hastalığının vurması fakirlerin sabrını taşırdı. Parayı geçtim kıtlığın baş göstermesi insanları öfkelendirdi. İnsanlar yolları kesmeye milleti soymaya başladı.

Yine 1848 yıllarında  Karl Marx ve Friedrich Engels‘in birlikte yazdığı  Komünist Manifesto adlı yazısı Avrupa’da konuşulur olmuştu. Özel mülkiyeti ve sınıf ayrımlarını kabul etmeyen devletsiz bir toplum yaratma düşüncesi bu fakir halk tarafından destek görmeye başladı.

1848 Büyük Avrupa Devrim Hareketi

1848 yılında Rusya hariç neredeyse Avrupa’nın her yerinde özellikle zanaatkarlar yani mesleki işçiler başta olmak üzere fakir halk, öğrenciler ve köylüler harekete geçti. Paris, Berlin, Prag ve Viyana’da gösteriler ve isyanlar patlak vermeye başladı. Devrim temsilcileri parlamentoda kendilerini temsil ve haklar talep ediyorlardı. Özellikle Paris halkı buna top yekün destek olmuştur. Bunu tahmin eden fakat aniden gelişmesi sebebiyle tam önlem alamayan kral yinede sert önlemlere başvurmuştur. Halk silahlarla güvenlik kuvvetlerine sokaklarda karşı koymuş kanlı çatışmalar yaşanmıştır.

Ayaklanan işçi kesimi genel olarak; asgari bir ücretin belirlenmesini, günlük 10 saat çalışmayı ve haftada bir gün tatil yapmayı, oy kullanmayı, parlamentoda temsili istemişlerdir. Bu istekler elbette kabul edilmemiş direnişte devam etmiştir. (Yani kçını kaşıyıp kazanılan hakların nasıl kazanıldığını bilmeyen mal arkadaşlarımıza örnek olsun)

barricades in Berlin with Black red Gold flag.jpg

Uzatmayalım Fransa’da sonunda kral tahttan çekilmiştir. Gerçi bir çok yerde (Almanya mesela önemlidir) parlametolar ve yasalar değişti. Almanya’da bu devrimin en önemli önderi mesela büyük bir sanatçıdır; Richard Wagner. Avusturya-Macaristan ise çok zorlu bir sürece girmiştir. Çünkü bu kesim oldukça faklı etnik kökene sahip bölgeden oluşmaktadır. Bu hareket o bölgelerde bağımsızlık taleplerine de sebep olmuştur (Hırvatlar, Sırplar, Slovaklar, Slovenler, Çekler vs.). Avusturya İmparatoru uzun süre bu etnik bölünmeyi baskı ve basın sansürü ile durdurmaya çalışmıştır. Çünkü gelecekte bu özgür parlamento ve basın yöneliminin sonunda imparatorluğunun dağılmasını kaçınılmaz görmektedir. Beklendiği gibi yapılan bu hareketler imparatorluğu gerçekten dağıtmıştır. Benzer şekilde yakın bir tarihte amcasının darbeyle  indirilmesi sonucu tahta geçecek olan II.Abdülhamid (1876) yine benzer bir baskı ve sansür ağı ile Osmanlı İmparatorluğunu kaybetmemek için uğraş verecektir. Avusturya imparatoru gibi düşünmekle beraber kaçınılmaz olarak dağılma sürecine girilmiştir. Bazı şeyleri engelleyemiyorsunuz yani efendim. Monarşi yıkılmaktadır artık. Fakat kurulacak “Cumhuriyet” yapısı ile hemen demokrasiye geçiş sağlanamayacak. Çünkü insanları yönetim anlayışında demokratik cumhuriyeti tam bilmediği için hükümetleri ele geçirenlerin nasıl tekrar monarşiye geri dönme özlemlerine şahit olacağız.

Bir sonraki yazımız ile devam edeceğiz. Hoşçakalın..

Sonraki yazıya buradan