Kuyucaklı Yusuf

20150323_123646[1]

Kuyucaklı Yusuf Sabahattin Ali’nin ilk romanı olma özelliğini taşıyor. Gerçi zaten fazla bir romanı yok. Romandan ziyade hikaye ve anlatımları etkileyici. Gerçi bu romanda da anlatım oldukça gerçekçi yansıtılmış.

Roman Kuyucak’ta anne ve babası eşkiyalar tarafından gözleri önünde öldürülen bir çocuğun evinde başlıyor. Olayı inceleyen kaymakam büyük bir sessizlikle duran Yusuf’a acıyıp onu evlatlık olarak alıyor. Genç ve cahil bir karısı olan kaymakamın bu hareketi hatunu iyice çileden çıkarıyor. Dır dırıyla kaymakamın kafasını ütüleyen kadın, Yusuf ve kaymakamdan başka birde küçük kızları evde yaşamaya başlıyorlar.

20150317_144934[1]
Yusuf okula gitmediği halde durumu sorguluyor

Sonradan tayını Edremit’e çıkıyor ve başlıyor olaylar gelişmeye. Kitap bir dönem yasaklanıyor içeriğindeki durumdan dolayı. Gerçi durum üvey kız kardeşinin Yusuf’a aşık olması falan. Hemen akıllara “ensest” kavramı gelse de öyle değil. Çünkü yetim olduğundan ve özellikle 1900’lü yılların kapalı köy toplum yapısından dolayı öyle beraber yaşamıyorlar hep yabancı yani bir nevi evde. Bu sebeple bu olay çok yadırganmıyor mesela köyde.

Romanda kuvvetli bir şekilde 1900’lü yılların köy yaşantısı anlatılmakta. Fakirlik başta olmak üzere yine sınıf farkını ve zengin/fakir insanların nasıl hukuk önünde adil olmadığının örneklerini yaşıyorsunuz.  Sabahattin Ali romanları veya hikayelerinde aslında kendisini de biraz kahramana işlemektedir. Bu genelde aradığını bulamayan ve dışarıya duvarlar örüp içine kapanmaya başlayan bir adamın romantik hikayesi şeklinde cereyan eder.

Ben küçükken (gerçi yine arada) annem bu eski türk filmlerini izlerdi. Sonra başlardı ağlamaya. Ben bu ağlama olayını anlayamazdım. Yahu insan madem ağlayacak ise neden türk filmi izliyordu? Sonra bende bir filme denk geldim. Erol Taş’ın kötü adam olduğu ismini hatırlamadığım filmlerden bir tanesi işte. İzlicek bir şey yok devam edeyim dedim. Yaw arkadaş insan bu kadar kötülük yapar mı kardeşim? Onu ona düşürüyor, bunu ona kırdırıyor kaçırıyor, tecavüz ediyor, öldürüyor, rüşvet veriyor ağa ya şerefsiz. Ben artık başladım gerilmeye, sinirlendim sinirlendim ağladım sonunda iyimi adama sinirimden. İşte o gün bu gündür izlemem o tür filmler.

20150320_165151[1]

Anlattığım türk filmleri de bu kitaplardan çıkmadır aslında. Yaşar Kemal, Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar ve işte Sabahattin Ali. Sabahattin Ali bu yazarlardan etkilenerek yazdığı romanda salt gerçek ve acımasızlığı kitabına yansıtmış. Açgözlülük ve kötülük, cehalet ve doğrunun yalnızlığını her yorumunda şiirinde olduğu gibi buraya da işlemiş.

Fakir halktan barış zamanı çalışıp vergi vermesi, zor şartlara katlanması, tanrıya dua etmesi vs. istenmiş. Savaşta ölmesi. Peki adalet? Namusu kadının bakireliğine koyan ve ahlak satan insanlar, temizlikçisinin 12 yaşındaki kızına tecavüzü eden ağalara ise sesini çıkartamamış, susmuş. Çünkü halk tanrıyı Allah, adaleti ise hakim/kaymakam ve jandarma bilmiş ama gerçekte tanrıda hakimde ağa olmuş yani zengin adam. Bilerek ses çıkartamayan dürüst yöneticiler ya susup içine kapanmış yada sürülmüş. İşte yine romanımız bozulan devlet sisteminin ve bozuk toplum ahlakının “köy” yaşantısında nasıl olduğunu yüzümüze vuruyor.

1.Dünya Savaşına Çağırılan Gençler Savaşa Giderken
1.Dünya Savaşına Çağırılan Gençler Savaşa Giderken

Romanda bir cümle geçiyor tecavüze uğrayan 12 yaşındaki küçük kız Yusuf’a söylüyor “Eee Yusuf ağa parası olanın ırzı da tamam namusu da!” diye..

Sadece bozuk devlet düzeni değil. Bunun değiştirmektense bundan nemalanmak yani ortama ayak uydurmak bu namuslu çevrede daha uygun görünmüş. Yani hileyle, kumarla, kaçakçılıkla, zorbalıkla kazanılan paraların nasıl kazanıldığı unutulmuş. Aileler kızlarını yine bu zengin kesime vermeye çalışmış hayatları kurtulsun diye. Bu hırsızlar halk nazarında söylenmese de başkan olmuş, yönetici olmuş, ağa olmuş. Gerçeği söyleyen yadırganmış, kovulmuş veya öldürülmüş. Dinde kader tersten anlatılmış hainlikler aşağılıkça yapılan kötülükler kısmet olmuş ne yazık ki. Bu sebeple gelişmemiş toplumlarda yöneticinin kötü olduğu ve yaptıkları kendi içlerinde söylenmiş fakat gidip yine aynı yöneticiler seçilmiş.

Eski türk filmleri bazılarımıza “bu kadar da olmaz” dedirtebilir. Fakat bu filmlerin bir amacı vardır mutlaka. Hala okuduğumuz ve cumhuriyetin ilk yıllarında filizlenen edebiyatçılarımızın anlattığı şeyler. Düzgün bir toplum yapısı, eşitçi ve feodaliteden kurtulmuş halk, adaletin işlemesi ve kadının yeri… Aşağılanan köylü ve işçi bir gün bu para tüccarlarına baş kaldıracak ama biz görürmüyüz bilmiyorum..

Saygılarla efendim…

“Kuyucaklı Yusuf” için 2 yorum

    1. İkisinin tarzları biraz farklı Onur bey. Madonna şehir hayatını ve daha çok aşk/romantizm üzerine, kuyucaklı ise köy yaşantısı ve feodal yapıdaki adaletsizlik üzerine yazılmış kitaplar. Benim için kuyucaklı kitabı toplum incelemesi açısından daha değerli ve okunur elbette. Fakat ikiside bildiğiniz gibi anlatım ve uslub bakımından fevkalade.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.