Sineklerin Tanrısı

Sineklerin Tanrısı

Lisede okuduğum kitaplardan bir tanesi de bu kitaptı. Son zamanlarda okuduğum romanları tekrardan okuduğum için özleyip tekrar aldım ve bitirdim. Zaman var özetleyelim buraya da. Yazarımız William GOLDING olup kendisi bir öğretmen.

Kitap askeri öğrencileri taşıyan uçağın düşmesini konu alıyor. Kitapta bir çok ayrıntı olmasının yanında düşündüğünüz gibi çocuk kitabı değil ve öyle kolay bir kitapta olduğu söylenemez. Ama kurgu ve anlatımda sıkıntı var yani. Neyse onu konuşuruz. Düşen uçakla beraber sahile vuran kazazedelerin hepsi çocuk. En büyüğü 12 yaşlarında olan çoğu 6-10 yaş arası 20’ye yakın çocuğun kurtuluş mücadelesi ve toplu halde yaşama mücadeleleri anlatılıyor. İkide benzer filmi olmak ile beraber eski olanı kitabına sadıktır yenisini izlemeyin.

Kitapta modern dünyadaki değerler imgeleştirilerek çocuklar üzerinden yansıtılmış. Yani çocuklardan bazıları temsili karakterleri oynuyorlar aslında. Bu sebeple bunları bilip okumakta fayda var. Mesela çocuklardan dombili, gözlüklü, astımlı olanı modern dünyadaki entellektüel ve sanatsal düşünceyi temsil ediyor. Zeki bir çocuk olan dombili çocuk liderlik yapmaktan uzak, neredeyse fiziksel olarak hiç çalışmayan ve kendisini zorbalığa karşı koyamayan şeyi yani “bilim ve zeka” kombinesini temsil etmekte.

uP1I6SCQwA3iv0mPfksVVXQhH6a.jpg

İkinci önemli karakter onun yakın arkadaşı Ralph. Bu çocuk doğuştan lider karakterde olup iyi niyetli, demokratik ve özgürlükçü karakteri temsil ediyor. Yani modern toplumların olması gereken liderini. Ama o da zor anlarda ne yapması gerektiğini tam bilmiyor. Dombili gibi düşünemiyor ve bu sebeple ondan yardım istiyor sürekli. Yani modern toplum yönetimi ve devlet yapısının bilim ve sanata muhtaç olduğunu işlemiş yazar.

Üçüncü karakter ise Jack. Oda lider karaktere sahip olup demokrasiyi değil otokratik yapıyı temsil ediyor. Yani tek adam liderliğini, toplumu korku ile sindirmeyi, yönetimi elinde tutmak için her türlü şeyi yapan kişiyi anlatıyor.

Dördüncü karakter Simon. Simon karanlıktan korkmayan, saçma sapan şeylere inanmayan, herkese yardım etmeye çalışan saf iyiliği temsil etmekte. Belkide insan için gönderilen din veya peygamber olarak tasvir edilmekte.

İşte bu dörtlünün dışında bazı karakterler arada geçmekle beraber toplumun diğer parçaları. Yukarıdaki karakterler birbirleri ile ilişki halindeler sürekli. Doğal olarak temsil ettikleri şeylerin öncülüklerini yapıyorlar. Dombili eleman kendini koruyamadığı için ve otokratik yapıda yaşayamayacağını bildiği için Ralph’in başta kalmasını istiyor. Jack ise istediği düzeni sağlaması için en büyük düşmanının demokratik yapı isteyen Ralp olduğunu düşünmekle beraber kendisinden daha zeki olan ve toplumdaki diğer çocukları kandırmasını engelleyen dombili çocuktan nefret ediyor. Simon ise haliyle iyilik yapmaya çalışmak ile beraber ara konuşmalarında doğadaki en büyük canavarın “insan” olduğunu vurguluyor.

Karışık gelmesine bakmayın oldukça iyi bir işleniş tarzı var aslında. Sadece toplumun yönelimine odaklanılması için adada kadın veya küçük kız yok mesela. Çocuklar bu sebeple ondan etkilenmeden beraber yaşamaya çalışıyorlar. Yazar temelde; eğer belli hukuki, ahlaki veya dini kurallar olmadığında insanın aslında vahşileşeceğini hatta doğadaki en korkunç hayvan olacağını anlatmaya çalışıyor.

Çocuklar ilk başlarda demokratik yapılarını ve ahlaki değerlerini devam ettirerek yaşıyorlar. Seçim yapıyorlar, sırayla konuşup beraber çalışıyorlar. Fakat belli bir yerden sonra içlerinden en güçlülerinden birisi olan ve otoriter bir kişi olduğundan yani Jack’inde kışkırtmalarıyla çocuklar yavaş yavaş “güçlü” den yana olmaya başlıyorlar. Seçimleri, eşit paylaşmayı önemsemiyorlar. Ellerinde olmayan bir şeyi zorla saldırıp çalıyorlar ve hatta öldürüyorlar. Kendi korkularından dolayı adada bir canavar hayal edip bu korku ile yaşamaya başlıyorlar.

Yani savaşı Jack kazanıyor. Okuduğunuzda göreceksiniz ki, eğer toplumsal (hukuki, ahlaki veya dinsel) değerlerden uzaklaşırsanız güçlü olan savaşı mutlaka kazanacaktır. Ve burasıda önemli; ilginç bir şekilde otokratik yapıyı aslında istemeyen diğer çocukların “gücü” elinde bulunduranın yanına gittiğine şahit olacaksınız.

Toplumlar tiranlarını tasvir edildiği gibi aslında kendileri yaratıyorlar. Güçten ilk başlarda etkileniyorlar, sonra gücün yaptığı zulümleri görüyorlar. Daha sonra yapılan zulümlere içten içe karşı gelseler de eğer gücün yanında olmazlar ise kendilerininde zulme uğrayacağını düşünmeye başlıyorlar. Sonrasında kendilerinin yarattığı bu gücün zamanla tiranlaşmasına izin verip ileride kendilerine zulüm edilmeye başlandığında ise tepki veremiyorlar.

İşte yine tasvir edildiği gibi otokratik yapıların ilk düşmanı demokratik düzen isteyenler. İkinci düşmanı ise sanat ve bilim oluyor. Simon kitapta iyi niyetli elçiyi (belki insanlığın evrenselliğini, belki dini veya peygamberi simgeliyor) oynarken insanlara başlarına gelen kötülüklerin kaynağının aslında kendileri olduğunu anlatıyor. Bu sebeple otokratik yapı üçüncü bir düşman ediniyor haliyle Simon’u….

Ve aslında onun temsil ettiği şeylere değil (yani dine veya peygamberliğe) aslında onun insanları yönlendirdiği etik değere karşı düşmanlık besliyor. Bu sebeple Simon’un tasvir ettiği ve anlattıklarının yerine toplumun kendi yarattığı korkuları körükleyerek onları yönlendiriyor ve istediği şekilde bir toplum inşa etmeye çalışıyor.

Simon

Uzun ve karmaşık oldu birazcık ama özetlersek; kitapta aslında geçmiş yıllarda krallar veya tanrısal varlıklar olarak nitelendirilen yarı tanrı/beyler ile yönetilen toplum yapılarının oluşumunun temelini açıklamış diye düşünüyorum. Bu sayede binlerce yıldır toplumlar “peygamberler” veyahutta “bilim ve sanat” taraflarına yönelmektense, kendi tepesine oturttuğu babadan oğula geçen ve kendini kutsal eden krallara itibar etmiştir. Kendi istekleri ve çıkarları doğrultusunda yönlendirdikleri dinler zaman ile yıpranmış ve yok olmuştur elbette. Peki toplumlar bu dönüşümlerden dersler çıkaramadığında ne olmuştur? Bilim ve sanata yönelmedikleri için başka bir zalimin eline geçmişlerdir. Aynı kısır döngü en nihayetinde birileri tarafından kırıldığında bu günün modern toplumları ve liderlerin çıkarlarında istedikleri gibi şekillenen dinsel yönetimlerden ziyade “laik devlet yapısı” (yani dinsizlik diyenler siz sktirin gidin artık yeter okuduğunuz) ortaya çıkmıştır.

Bu dönüşümü sağlayamamış toplumlar ise geçmişin bataklığına düşmüş gibi otokratik liderlerin yönetimine özlem duymuşlar ve halada yönetilmektedirler. Bu sebeple “mezhep eşitliği” dediğinizde toplumu oluşturan çoğu kişi normal bir şekilde “evet onlarında yaşamaya hakkı var elbette” diye içinden düşünürken, uygulamada tepedeki otokratik yapıya karşı gelemediği için yaratılan iğrenç din, mezhep, ırk veya cinsiyet ayrımcılığına ses çıkaramamakta veyahutta kendi inandığı değerleri ortaya koyamamaktadır. Kendi değerleri bu otokratik yapının söylemleri ile çelişmekte ise yine otokratik yapı kendi yarattığı korkular ile topluma sesini kesmesini ve durumu kabul etmesini salık vermektedir.

Ek olarak kitap sadece geçmişte yaşayan dinsel vasıflar yüklenmiş krallara seslenmemiş, günümüz devlet yapısında ve ülkelerde benzer yapıların bulunduğunu bu sebeple belkide insanlığın en sonunda tekrar vahşileşeceğinin işaretini vermiştir. Belkide tek bir 3.dünya savaşı yeterli olacaktır kim bilir?

Bir alıntı yapalım sonlara doğru;

“Peki nedir bu Sineklerin Tanrısı denilen şey? İbranilerin eski bir Tanrısıyken Hristiyan inancında Lucifer ile birlikte Cehennemi yöneten Beelzebub denilen şeytani bir figürdür Sineklerin Tanrısı. Gözleri sinek gözü şeklindedir ve aynı zamanda böceklerin Tanrı’sıdır. Yani mitolojiye göre Şeytan diyebiliriz kısaca. Romandaki rolü ise çok derindir. Simon gerçeği aramak üzere Canavar’ın yolunu tutar. Fakat Canavar’a varmadan önce Jack ve kabilesinin Canavar’a sundukları mızrağa saplı domuz başına rastlar. Çürümeye yüz tutmuş, etrafında sineklerin uçuştuğu bir domuz başıdır bu. Simon, kendi iç dünyasında domuzla diyaloga girer. İşte burada domuzun görevi Sineklerin Tanrısı’nı, yani Şeytan’ı oynamaktır Golding’in dünyasında. Simon’u gerçekten uzak tutmak ister Sineklerin Tanrısı. Onu, hakikati aramaktan caydırmaya çalışır çünkü adadaki varolan bütün kötülüğün kaynağı aslında hiç var olmayan Canavar’dır. Canavar’ın avlanıp öldürülecek bir şey olmadığını söyler Simon’a. Aslında Şeytan içlerindedir, cahillikleridir, korkularıdır. Jack ve hayali Canavar bir nevi iş birliği içerisindedir. Jack’in tahtını koruyan çocukların Canavar’dan korunma istekleridir(Hitler, 1.Dünya Savaşı’nı kaybetmelerinin suçunu Yahudilere yüklemişti). Çocuklar hayali korkularının, Canavar’ın aslında bir hiçten ibaret olduklarını anlarlarsa, asıl Canavar olan Jack’in iktidarı sarsılacak, kötülük son bulacaktır. Gerçek bilinirse, Sineklerin Tanrısı yok olacaktır. Simon’un dediği gibi tek canavar kendileridir.”

Kendal Erincik

Yazdıklarımın ışığında kitabı okumanızı ve bu mücadeleyi yorumlamanızı isterim arkadaşlar. En önemlisi de tepede tek başına kurduğu iktidarda halkı kendi korkularıyla besleyip bilime ve sanata saldıranları görün lütfen. Hoşçakalın….

Allah kimseyi doğru yoldan ayırmasın..

Reklamlar

“Sineklerin Tanrısı” için 6 yorum

    1. Ne demek sizde güzel bir yazı yazmışsınız. Alıntıda sitenizi koymamışım ama kusura bakmayın. Bende sizin gibiyim aslında. Yazıların okunmasını fazla dert etmeyin. Zaten çok okuyan yok ülkemizde. Okuyanlardan da anlayanını bulmak zor oluyor. Yazacağıma okumaya ayıracağım vakti heba ettiğimi düşünüyorum bazen. Ama birisi bile okuyup bir şeylerden ilham alacaksa herkese ulaşılabilecek bir yere yazmaya devam ediyorum. Saygılarımla..

      1. Okudum ve yorum yapmak istedim gerçekten çok güzel olmuş kitabı okuduktan sonra bu yazıyı okudum kafamdaki eksikleri tek tek tamamladınız teşekkürler

  1. Bir şey değil. Şimdi bende tekrar okudum.

    Kendini kral zannedip sanata ve bilime düşman liderlere hayır diyoruz 🙂

  2. Öncelikle elinize sağlık, kitabı güzel analiz etmişsiniz. Kitabı seneler evvel okudum ancak bendeki iz düşümü, sizin analizinizi kapsamakla beraber daha da fazlasını içermekte… Bana göre kitap aslında ‘TANRI’ kavramının nasıl oluştuğuyla ilgili… Lütfen yanlış anlamayın, bu değerlendirmem doğrudur demiyorum, kitap kritiği de yapmıyorum, sadece kendi bakış açımdan kitabı okuduktan sonra bende bıraktığı izlenimi paylaşmak istedim. İnanç, insanların yaşamak için ihtiyaç duyduğu bir olgu… Kitapta CANAVAR, başlangıçta korktukları sonrasında açıklayamadıkları ve kendilerinden daha üstün olarak gördükleri bir varlık, bir güç… Ve bu korktukları gücü zamanla Tanrısallaştırıp dogmatik bir kimlik kazandırıyorlar ve çeşitli ritüellerle bir şekilde ibadet ediyorlar, kurban veriyorlar… İnanç sistemi işte bu şekilde oluşuyor… Kitabın yazarı bence koyu bir ateist ama siz analizi inançlı bir insanın bakış açısıyla değerlendirmişsiniz… Saygılar

    1. Direk bu şekilde bakmak bence pek doğru değil. Evet insan yaşamı süresince bir inanma ihtiyacı duyuyor. Düşünen ve medeniyet inşa eden bir canlı. Lakin kitapta yaratılan ve tanrılar adanan Canavar’ı yaratan tepedeki diktatör. İnsanlar kendilerine bir canavar yaratmıyor veya kurbanlar vermiyor temelde. Bu hareketler sonucu oluşturuyor. Sebep ise dediğim gibi olması gereken ahlaki bir tanrı yerine (ister kendiniz yaratın ister dogmatik olarak kabul edin) tepedeki diktatörün bu şekilde insanları şartlandırması. Ateist veya deist veya dindar olsanız da ortada buluştuğunuz nokta “Ahlaki doğruluk” olmalı (tabi tasavvufi din adına konuşuyorum). Diktatör bu tarz bir dini uygulama ile halkını şekillendiremez. Çatışma ve savaştan beslenip kuvvetlendiği için ırkı, dini, mezhebi ve sanatı hedef alır. İster yarattığınız tanrı olsun ister tanrıdan gelen kitaplar temeli kardeşlik üzerine kurmak yapacağımız en doğru şey olur sanırım. Toplumun hangi dini inanışa yöneldiğinden ziyade yazarın diktatörlüğe dikkat çekmeye çalıştığını ve bu yöneticilere vurgu yaptığı kanısındayım. Yorumunuz için teşekkür ederim.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.